Sinds 1967 bezet Israël de Westelijke Jordaanoever, Oost-Jeruzalem en de Gazastrook. Het Internationaal Gerechtshof (IGH) oordeelde op 19-7-2024 dat die voortdurende aanwezigheid onrechtmatig is, dat Israël haar zo snel mogelijk moet beëindigen, nieuwe nederzettingsactiviteit moet staken en kolonisten moet evacueren, en dat alle staten geen hulp of bijstand mogen verlenen bij het in stand houden ervan (source 1059). Na de aanval van Hamas en andere gewapende groepen op 7-10-2023, waarbij in Israël ruim 1.200 mensen omkwamen, volgde een oorlog in Gaza. Volgens het ministerie van Volksgezondheid in Gaza zijn daar tot 30-9-2026 74.032 mensen gedood en 175.142 gewond (via OCHA, niet door de VN geverifieerd; een Lancet-studie wijst op onderregistratie) (sources 1063, 1077). Wereldbank, EU en VN ramen schade en verliezen in Gaza op USD 57,9 mld en de herstelbehoefte op USD 71,4 mld (source 1065). Het IGH legde Israël in de zaak van Zuid-Afrika voorlopige maatregelen op onder het Genocideverdrag (source 1074) en het Internationaal Strafhof vaardigde op 21-11-2024 arrestatiebevelen uit tegen premier Netanyahu en oud-minister Gallant (source 1060). Volgens HRW, Amnesty en B'Tselem is sprake van apartheid, volgens een VN-onderzoekscommissie van genocide in Gaza (sources 1064, 1078-1080); Israël betwist die kwalificaties en een rechterlijk oordeel ten gronde ontbreekt nog. Nederland verbiedt sinds 22-9-2026 handel in goederen uit nederzettingen en stopte de uitvoer van F-35-onderdelen, maar verleent nog individuele vergunningen voor militaire en dual-use goederen (sources 1075, 1061, 1062); de EU heeft het associatieverdrag niet opgeschort (source 1076). Richting Burgerplatform: Nederland stopt eerst elke bijdrage aan bezetting en oorlog, steunt berechting van verdachten via het Strafhof en kiest voor één democratische staat met gelijke rechten voor iedereen die er woont, joods en Palestijns. Geen gedwongen verplaatsing van welke groep ook en geen regeringswissel van buitenaf (dossier 200).
(1) Bezetting en nederzettingsbeleid sinds 1967, door het IGH onrechtmatig geoordeeld (source 1059). (2) Ongelijke rechten tussen joodse Israëliërs en Palestijnen onder één feitelijk gezag; volgens HRW, Amnesty en B'Tselem apartheid (sources 1064, 1078, 1079). (3) Geweld tegen burgers door meerdere partijen, waaronder de aanval van 7-10-2023, en straffeloosheid: ICC-arrestatiebevelen worden niet overal uitgevoerd (source 1060). (4) Externe steun die de situatie in stand houdt: wapenleveranties, handel met en investeringen in nederzettingen, EU-handelsvoordelen zonder handhaving van artikel 2 (sources 1062, 1075, 1076). (5) Vastgelopen vredesproces: de tweestatenoplossing wordt ondergraven door de nederzettingen; Palestijnse verkiezingen zijn sinds 2006 niet gehouden.
Israël bezet sinds 1967 de Westelijke Jordaanoever, Oost-Jeruzalem en de Gazastrook. Op de Westelijke Jordaanoever en in Oost-Jeruzalem wonen honderdduizenden Israëlische kolonisten in nederzettingen. Op 19 juli 2024 oordeelde het Internationaal Gerechtshof in een advies aan de VN dat de voortdurende aanwezigheid van Israël in het bezette Palestijnse gebied onrechtmatig is en zo snel mogelijk moet eindigen. Andere staten mogen die situatie niet erkennen en er geen hulp of bijstand aan verlenen (IGH-advies).
Op 7 oktober 2023 vielen Hamas en andere gewapende groepen Israël aan. Daarbij werden ruim 1.200 mensen gedood en werden mensen gegijzeld. In de oorlog die volgde kwamen in Gaza volgens het ministerie van Volksgezondheid daar ruim 74.000 mensen om; de VN heeft die cijfers niet zelf geverifieerd (OCHA, 30 september 2026). Wereldbank, EU en VN ramen de schade en verliezen in Gaza op 58 miljard dollar (RDNA 2026).
Het Internationaal Strafhof vaardigde op 21 november 2024 arrestatiebevelen uit tegen premier Netanyahu en voormalig minister van Defensie Gallant, op verdenking van oorlogsmisdrijven en misdrijven tegen de menselijkheid (ICC). Human Rights Watch, Amnesty International en de Israëlische organisatie B'Tselem spreken van apartheid; een onderzoekscommissie van de VN-Mensenrechtenraad concludeerde in 2025 dat Israël in Gaza genocide heeft gepleegd (VN-commissie). Israël wijst die kwalificaties af. Het Internationaal Gerechtshof heeft in de zaak van Zuid-Afrika tegen Israël nog geen uitspraak ten gronde gedaan.
Kritiek op het beleid van de Israëlische regering is geen kritiek op joden of op Israëliërs. Burgers aan alle kanten dragen de lasten van oorlog en bezetting.
Nederland verbiedt sinds 22 september 2026 de handel in goederen uit nederzettingen, maar verleent nog vergunningen voor militaire goederen met eindbestemming Israël (Rijksoverheid). Burgerplatform kiest voor één democratische staat met gelijke rechten voor iedereen die er woont, joods en Palestijns, en begint bij wat Nederland zelf kan doen: stoppen met wapenleveranties en met handel en investeringen in nederzettingen, de arrestatiebevelen uitvoeren, en humanitaire hulp en wederopbouw steunen. Lees de analyse en denk mee.
We ordenen oplossingen in drie stappen. Eerst voorkomen dat de schade groter wordt, dan de oorzaak wegnemen, en pas daarna repareren wat er al misging.
Voorkom dat het probleem groter wordt.
Neem de oorzaak weg.
Repareer de schade en pas je aan.
Nog geen maatregelen in dit dossier. Doe een voorstel
Voor dit dossier is nog geen maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) beschikbaar. Burgerplatform weegt maatregelen op brede welvaart: niet alleen geld, maar ook gezondheid, leefomgeving, bestaanszekerheid en de gevolgen voor volgende generaties, volgens de leidraad van CPB en PBL. Heb je cijfers of bronnen? Laat het ons weten.
