Ruim 450.000 mensen in Nederland leven in voedselnood, schrijft het Rode Kruis. In een peiling onder mensen die al een boodschappenkaart krijgen, zegt negen op de tien dat ze minder eten of maaltijden overslaan. 93 procent heeft door de gestegen prijzen moeite met boodschappen. Opiniesite Joop zette die nood op 29 september naast de box 3-plannen, met de stelling dat de coalitie ‘vooral het vermogen van de rijken wil beschermen’. Volgens Joop kost de aanpassing ‘ten voordele van de vermogenden’ de samenleving ‘23 miljard euro’.
Wat de cijfers laten zien
De nood reikt verder dan het Rode Kruis. Voedselbanken hielpen in 2025 155.600 mensen, 7,5 procent meer dan in 2024, steeds vaker werkenden, zzp’ers en AOW’ers zonder aanvullend pensioen. Volgens het CBS waren in 2024 551.000 mensen arm (3,1 procent) en 1,1 miljoen bijna-arm. De armoede steeg na vijf jaar daling, vooral doordat de energietoeslag wegviel. Het CPB raamt 2,6 procent armoede in 2026 en in 2027.
De 23 miljard vonden we niet terug in de Kamerbrieven. De Volkskrant noemde op basis van de Prinsjesdagstukken 13 tot 23 miljard tot en met 2035, afhankelijk van het scenario; de box 3-brief van Financiën komt uit op hooguit 19,7 miljard. Die derving ontstaat vooral doordat een vermogenswinstbelasting pas bij verkoop afrekent. In de route die het kabinet op 29 september koos, kost dat ruim 3 miljard euro per jaar in 2028 en 2029, te dekken binnen box 2 en 3. Een deel van die dekking zou bij kleine spaarders vandaan komen; dat ligt na kritiek alweer ter discussie.
Geld is er, het is een keuze
‘We houden de overheidsfinanciën op orde’, schrijft de VVD in haar verkiezingsprogramma. Toch staan in dezelfde brief van 29 september ook 2,1 miljard euro lagere accijns op benzine en diesel en een tijdelijk lager box 2-tarief, waarmee ondernemers goedkoper vermogen uit hun bv halen. Ruimte is er dus. Voor Burgerplatform betekent ‘op orde’ ook dat niemand honger heeft (zie de doorgeschoven rekeningen).
Stop: eerst wat armoede veroorzaakt
Stop met lapmiddelen die na een jaar wegvallen: het CBS laat zien wat er gebeurde toen de energietoeslag stopte. Stop met voorschotten en terugvorderingen in de toeslagen (zie Toeslagenstelsel loopt vast). En stop met fiscale voordelen die weinig opleveren, voordat kleine spaarders of uitkeringen aan de beurt zijn. Financiën zette zelf opties op een rij, zoals het aanpakken van papieren schenkingen en het afschaffen van het lage tarief in de vennootschapsbelasting (zie ook Niet het geld ontbreekt, maar de keuzes).
Bron: een inkomen dat de vaste lasten dekt
Het Rode Kruis beschrijft het mechanisme: eerst de vaste lasten, wat overblijft is voor eten. De bron ligt bij inkomens die wonen, energie en vervoer niet meer dekken. Toets beleid daarom vooraf aan het bestaansminimum, zorg dat mensen zonder drempels krijgen waar ze recht op hebben (zie de bijstand) en belast vermogen naar wat het werkelijk oplevert (zie ons eerdere bericht over box 3). Een maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) kan zichtbaar maken wat armoede kost en wat bestrijden oplevert.
Herstel: noodhulp is geen beleid
Pas dan herstel. Zolang het stelsel tekortschiet, blijven boodschappenkaarten en voedselbanken onmisbaar. Maar ook het Rode Kruis vraagt om structurele maatregelen, zodat mensen niet voortdurend op het randje balanceren. Kijk in samenhang naar wonen, energie, vervoer en werk, niet per ministerie. Een fonds voor brede welvaart kan geld over die grenzen heen leiden naar wat het meeste oplevert. Wie miljarden vindt voor lastenverlichting, kan ook zorgen dat niemand een maaltijd hoeft over te slaan.
Aanleiding: Joop, ‘Terwijl de coalitie vooral het vermogen van de rijken wil beschermen, hebben schrikbarend veel burgers gewoon honger’ (29 september 2026). Bronnen: Rode Kruis (21 april en 29 september 2026); Voedselbanken Nederland (9 maart 2026); CBS, Leven in armoede 2025; CPB, MEV 2027; box 3-brief Financiën (september 2026); Kamerbrief (29 september 2026); de Volkskrant (15 september 2026); NOS (1 oktober 2026); VVD-programma 2025. Foto: Wroeter, CC0, via Wikimedia Commons.
