Tussen 2007 en 2010 werden 4.033 acute Q-koortspatienten gemeld, met naar schatting ca. 50.000 niet-gemelde infecties; voor de epidemie waren er ca. 20 patienten per jaar (src:1290). Sinds 2007 zijn 116 mensen aan Q-koorts overleden, 107 aan chronische Q-koorts (src:1292, src:1293). Ca. 20 procent houdt QVS over (src:1292). De maatschappelijke kosten worden geschat op 250-600 mln euro, voor 85 procent menselijke kosten (src:1291). De geitenstapel groeide van 126.000 in 2000 naar 592.000 in 2025 (src:1298), en wonen nabij geitenhouderijen geeft nog altijd een verhoogd risico op longontsteking (dp:556, dp:557).
1. Schaalvergroting van de melkgeitenhouderij dicht bij woonkernen zonder gezondheidstoets in de vergunning (src:1298, src:456). 2. Veterinaire maatregelen werden terughoudend en laat genomen uit vrees voor economische schade; de ruiming kwam pas drie jaar na het begin (src:1291, src:1294). 3. Chronische Q-koorts is niet meldingsplichtig, waardoor schade en sterfte buiten beeld bleven (src:1292). 4. Nazorg is afhankelijk van tijdelijke subsidies.
Open data: help mee. Zie je een fout, een betere bron of een ontbrekend cijfer in deze analyse? Stel een correctie of aanvulling voor. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd; elke wijziging wordt gelogd.
Correctie of aanvulling voorstellenFysieke infrastructuur en hulpbronnen. 413 geitenbedrijven met 592.000 geiten in 2025, vooral voor melk (src:1298); andere telling: 628.018 geiten (dp:517), totaal 629.000 op alle landbouwbedrijven (src:1298). Coxiella verspreidt zich via stof en wind uit stallen en mest naar omwonenden; het VGO-onderzoek vindt structureel meer longontstekingen binnen 1 tot 2 km (dp:556, dp:557, dp:558, src:456). Zorgcapaciteit voor QVS en chronische Q-koorts is versnipperd; de screening op chronische Q-koorts vraagt betrouwbare IFA-testen (src:1297).
Stopmaatregelen eerst. Geen nieuwe vergunningen of uitbreiding van geitenhouderijen binnen 1 km van woningen en andersom geen woningbouw binnen die afstand, waarmee de provinciale geitenstops landelijk worden (pol:334). Economisch belang mag niet langer leiden tot uitstel van veterinaire maatregelen: het voorzorgsbeginsel voor zoönosen wettelijk vastleggen (pol:335), de les van de commissie-Van Dijk (src:1294) en het RIVM (src:1291).
Bronmaatregelen. Een plafond en krimppad voor de geitenstapel als onderdeel van de volumemaatregel veestapel (pol:199, ana:61). Permanente vaccinatieplicht en surveillance via tankmelk (pol:336).
Herstel. Een permanent expertise- en zorgcentrum voor QVS, chronische Q-koorts en PAIS na het einde van Q-support (pol:337). Gerichte screening van risicogroepen in gebieden met hoge incidentie, die kostenbesparend is (src:1295, pol:338). Een tegemoetkoming op basis van werkelijke schade (pol:339).
Gevolgen. Het longontstekingsrisico rond geitenhouderijen loopt door (dp:557) en botst met woningbouw binnen 2 km.
Politieke duiding: zie reconstructie-artikel 2185, Reconstructie: Q-koorts 2007 tot 2010, en artikel 2184 over de excuses van het kabinet.
Waardering. Verloren gezonde levensjaren met kengetal 37 uit het Handboek Milieuprijzen, zodra een DALY- of QALY-telling voor de hele epidemie beschikbaar is; nu alleen de eurobandbreedte van src:1291.
Datagaten. DALY- of QALY-ziektelast; totale overheidskosten; primaire bron voor de compensatie aan geitenhouders; recente sterftetelling na 2022; consistente QVS-telling; primair advies Gezondheidsraad over de afstand van 1 km.