Zorguitgaven stegen van 53,1 mld euro (2006; 9,1% bbp) naar 120,2 mld (2025; 10,2% bbp; 6.645 euro p.p., CBS). Nominale premie 1.876 euro (2025, +7%, NZa); verplicht eigen risico 385 euro, volgens coalitieakkoord 460 (2027) en ca. 520 (2030). 6% zag in 2025 af van zorg vanwege kosten (Nivel); 31% van de werktijd in de zorg is administratie (CBS). Het Nationaal ZorgFonds (SP en coalitie) wil zorgverzekeraars vervangen door een publiek fonds met regionale zorgkantoren.
Uitgavengroei is structureel en liep voor 2006 sneller (7,8% naar 9,1% bbp in 1998-2005, CBS); OESO/CPB (Zorgkeuzes in Kaart 2020) vinden geen stelsel systematisch doelmatiger. Knelpunten binnen het huidige stelsel: financiele drempels (eigen risico), regeldruk rond contractering en declaratie, beperkte feitelijke invloed van verzekerden, en groei van budgetpolissen die de solidariteit onder druk zet (NZa).
De site nationaalzorgfonds.nl (SP en coalitie, voorwoord Jimmy Dijk) bevat geen formele MKBA maar een kosten/besparingen-overzicht: kosten 7,0 mld/jr (mondzorg 1,3; fysio 1,0; huisarts 1,0; ouderenzorg 1,0; lonen 1,5; medicijnfonds 1,0; oprichting 0,2), besparingen 9,7 mld/jr (fraude 5,0; bureaucratie 2,0; farma 1,5; verzekeraars 1,0; specialisten in loondienst 0,2), saldo +2,7 mld. Belanghebbende partij; geen nulalternatief, zichtjaar, contante waarde, discontering, welvaartseffecten of gevoeligheidsanalyse: niet conform de CPB/PBL-leidraad (source 142).
Policy 142 referentie; 143 Nationaal ZorgFonds (ZiK: transitie 6,1 mld/8 jr, compensatie 0-4,5 mld, reserves 2,3-4,5 mld); 144 eigen risico af met inkomensafhankelijke financiering (CPB 2019: +3,8 mld, lage/midden +3,5-4,2%, top-20% -3,9%); 145 cooperatieve zeggenschap via Zvw art. 28-28c en regionale pilots.
Hier en nu: gezondheid, koopkracht, vertrouwen. Later: houdbaarheid zorguitgaven, zorgpersoneel (administratielast). Elders: beperkt (farma/medicijnen, zie policy 87).
Toeslagen-analyse 49: zorgtoeslag 6,54 mld (budgetitem 18), policies 136 en 139. Regeldruk: analysis 3. Zorgmijding: subject 266. Politieke afweging: Action 97.