Dossier Energie

Energietransitie

Energie is de drijvende kracht achter de economie. Stijgende energieprijzen kunnen een recessie veroorzaken. Net zoals een oplopende rente.
  • 220193 keer bekeken
  • Work in progress: dit dossier wordt nog aangevuld en geredigeerd
Analyse

Probleem, grondoorzaak en impact

Analyse dossier

Netcongestie: maatschappelijke kosten van een overvol elektriciteitsnet

Het Nederlandse elektriciteitsnet is in grote delen vol. Volgens Boston Consulting Group kost netcongestie de samenleving jaarlijks EUR 10-40 mld (gemiste bedrijvigheid, vertraagde woningbouw en energietransitie). Netuitbreidingsinvesteringen van EUR 6-9 mld steken daar schril bij af.

Grondoorzaak

Snelle elektrificatie en groei van decentrale hernieuwbare opwek overlappen met trage netverzwaring; bestaande kaders belonen vraagflexibiliteit en risicovoller netgebruik onvoldoende. Daarbovenop belonen saldering-einde, EB-asymmetrie bij energiedelen en dubbele EB/nettarief individuele zelfconsumptie en remmen collectieve V2G/deelauto-buffers (perverse prikkel; stop 260).

Financieel lek
€ M
minimale jaarlijkse derving
Sociale schade
8 /10
Complexiteit
9 /10
Escalatierisico
8 /10
Analyse dossier

Datacentra met eigen duurzame opwek en opslag, en servers op zee bij windparken: haalbaarheid en kosten

Nieuwe (AI-)datacentra vragen honderden MW netcapaciteit in een al overvol net en leunen op netstroom die in uren zonder wind en zon fossiel is. Voorstel van Harmen: een datacenter moet eigen, extra duurzame opwek en opslag meebrengen (mag elders staan) en mag niet zwaarder op het net leunen dan die opwek levert; of servers moeten op zee bij windparken staan. Onbekend was of dat technisch en financieel haalbaar is en hoeveel ruimte en opslag het vraagt.

Grondoorzaak

(1) Jaarlijkse matching met garanties van oorsprong laat datacentra in donkere, windstille uren op het net leunen. (2) Netaansluiting is non-discriminatoir geregeld, waardoor de netbeheerder geen eigen-opwekeis kan stellen. (3) Zon en wind zijn seizoens- en weersafhankelijk; zon alleen kan een vlakke datacenterlast niet dekken. (4) Opslag is goedkoop voor uren maar onbetaalbaar voor seizoenen.

Financieel lek
€ M
minimale jaarlijkse derving
Sociale schade
6 /10
Complexiteit
7 /10
Escalatierisico
6 /10
Analyse dossier

Netcongestie: maatschappelijke kosten van een overvol elektriciteitsnet

Het Nederlandse elektriciteitsnet is in grote delen vol. Volgens Boston Consulting Group kost netcongestie de samenleving jaarlijks EUR 10-40 mld (gemiste bedrijvigheid, vertraagde woningbouw en energietransitie). Netuitbreidingsinvesteringen van EUR 6-9 mld steken daar schril bij af.

Grondoorzaak

Snelle elektrificatie en groei van decentrale hernieuwbare opwek overlappen met trage netverzwaring; bestaande kaders belonen vraagflexibiliteit en risicovoller netgebruik onvoldoende. Daarbovenop belonen saldering-einde, EB-asymmetrie bij energiedelen en dubbele EB/nettarief individuele zelfconsumptie en remmen collectieve V2G/deelauto-buffers (perverse prikkel; stop 260).

Financieel lek
€ M
minimale jaarlijkse derving
Sociale schade
8 /10
Complexiteit
9 /10
Escalatierisico
8 /10
Analyse dossier

Datacentra met eigen duurzame opwek en opslag, en servers op zee bij windparken: haalbaarheid en kosten

Nieuwe (AI-)datacentra vragen honderden MW netcapaciteit in een al overvol net en leunen op netstroom die in uren zonder wind en zon fossiel is. Voorstel van Harmen: een datacenter moet eigen, extra duurzame opwek en opslag meebrengen (mag elders staan) en mag niet zwaarder op het net leunen dan die opwek levert; of servers moeten op zee bij windparken staan. Onbekend was of dat technisch en financieel haalbaar is en hoeveel ruimte en opslag het vraagt.

Grondoorzaak

(1) Jaarlijkse matching met garanties van oorsprong laat datacentra in donkere, windstille uren op het net leunen. (2) Netaansluiting is non-discriminatoir geregeld, waardoor de netbeheerder geen eigen-opwekeis kan stellen. (3) Zon en wind zijn seizoens- en weersafhankelijk; zon alleen kan een vlakke datacenterlast niet dekken. (4) Opslag is goedkoop voor uren maar onbetaalbaar voor seizoenen.

Financieel lek
€ M
minimale jaarlijkse derving
Sociale schade
6 /10
Complexiteit
7 /10
Escalatierisico
6 /10

Alle analyses: wat kost ons systeem ons echt?

Standpunt Burgerplatform
Achtergrond

Het dossier

Inmiddels hebben de gasstromen zich verlegd en is het wegvallen van Rusland als leverancier van gas opgevangen, De prijzen zijn aan het normaliseren. Bekijk hier voor welke prijzen de energieleveranciers momenteel stroom inkopen (10-15 cent per KWh). Middels de diverse overheidsheffingen betaalt u de netwerkkosten en de subsidies voor duurzame energie. Er blijft dan een forse marge over.

Voor gas schrijft Eneco zelf dat ze een inkoopprijs van 40 cemt per kuub gas normaal vinden. De actuele tarieven vindt u hier. De getoonde prijzen zijn per Megawattuur. Als u die deelt door 100 (98 om precies te zijn) komt u uit op de prijs met kuub. Een kubieke meter gas bevat 9.8 Kwh aan energie. Dit is wettelijk vastgelegd.

Voor stroom vindt je de actuele tarieven hier.

De energiebedrijven suggereren dat het nog volatiel en structureel duurder zal blijven. Terwijl de kostprijs van wind- en zonnestroom daalt. Door de situatie als 'energiecrisis' te framen hebben bewoners, het MKB en de politiek, geen volledig inzicht in de werking van de energiemarkt en waar het geld naartoe stroomt.

Het prijsplafond zoals men dat nu wil vormgeven legt de verantwoordelijkheid niet bij de markt maar is een staatssteunmaatregel die door de belastingebtaler moet worden opgebracht. 

Voorkomen is beter dan genezen

Maatregelen: eerst stoppen, dan de bron, dan herstel

We ordenen oplossingen in drie stappen. Eerst voorkomen dat de schade groter wordt, dan de oorzaak wegnemen, en pas daarna repareren wat er al misging.

  1. Stoppen

    Voorkom dat het probleem groter wordt.

    Nog geen voorstel in deze stap. Doe een voorstel

  2. Bij de bron

    Neem de oorzaak weg.

      Voorstellen

    Nog geen voorstel in deze stap. Doe een voorstel

  3. Herstellen

    Repareer de schade en pas je aan.

      Voorstellen

    Nog geen voorstel in deze stap. Doe een voorstel

Uitgewerkte oplossingen

MKBA en brede welvaart

Wat kost het, wat levert het op?

MKBA

https://burgerplatform.nl/analysis/46

Voor dit dossier is nog geen maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) beschikbaar. Burgerplatform weegt maatregelen op brede welvaart: niet alleen geld, maar ook gezondheid, leefomgeving, bestaanszekerheid en de gevolgen voor volgende generaties, volgens de leidraad van CPB en PBL. Heb je cijfers of bronnen? Laat het ons weten.

Verdere uitleg

Onderbouwing

Bronnen en documenten

Actief op dit onderwerp

In het nieuws

Artikelen

Lijst artikelen op datum

Overige artikelen

Meedoen

Denk mee over Energietransitie

Beter beleid begint bij goed geïnformeerde burgers. Meld je aan en help dit dossier verder.

  • Ontvang updates over dit dossier
  • Stem mee over voorstellen en maatregelen
  • Draag bronnen, cijfers of oplossingen aan

Deel dit dossier

Vul je gegevens in om mee te doen

Wilt u uw e-mail hier invoeren?
Wilt u uw postcode hier invoeren?

Door aan te melden ga je akkoord met onze privacyverklaring. We delen je gegevens nooit met derden.