Dossier Gezondheid

Zorgkosten

Zorguitgaven NL 2025: 120,2 mld euro (10,2% bbp, CBS). Dossier zorgstelsel: gereguleerde marktwerking (Zvw 2006) vs Nationaal ZorgFonds en cooperatieve zeggenschap.

Bekijk de maatregelen Doe mee

678 keer bekeken
Work in progress: dit dossier wordt nog aangevuld en geredigeerd

Analyse

Probleem, grondoorzaak en impact

Analyse dossier

Zorgstelsel: gereguleerde marktwerking vs Nationaal ZorgFonds

Zorguitgaven stegen van 53,1 mld euro (2006; 9,1% bbp) naar 120,2 mld (2025; 10,2% bbp; 6.645 euro p.p., CBS). Nominale premie 1.876 euro (2025, +7%, NZa); verplicht eigen risico 385 euro, volgens coalitieakkoord 460 (2027) en ca. 520 (2030). 6% zag in 2025 af van zorg vanwege kosten (Nivel); 31% van de werktijd in de zorg is administratie (CBS). Het Nationaal ZorgFonds (SP en coalitie) wil zorgverzekeraars vervangen door een publiek fonds met regionale zorgkantoren.

Grondoorzaak

Uitgavengroei is structureel en liep voor 2006 sneller (7,8% naar 9,1% bbp in 1998-2005, CBS); OESO/CPB (Zorgkeuzes in Kaart 2020) vinden geen stelsel systematisch doelmatiger. Knelpunten binnen het huidige stelsel: financiele drempels (eigen risico), regeldruk rond contractering en declaratie, beperkte feitelijke invloed van verzekerden, en groei van budgetpolissen die de solidariteit onder druk zet (NZa).

Financieel lek

€ 120.200 M

minimale jaarlijkse derving

Sociale schade

7 /10

Complexiteit

9 /10

Escalatierisico

6 /10

Alle analyses: wat kost ons systeem ons echt?

Standpunt Burgerplatform

Achtergrond

Het dossier

Voorkomen is beter dan genezen

Maatregelen: eerst stoppen, dan de bron, dan herstel

We ordenen oplossingen in drie stappen. Eerst voorkomen dat de schade groter wordt, dan de oorzaak wegnemen, en pas daarna repareren wat er al misging.

1

Stoppen

Voorkom dat het probleem groter wordt.
Nog geen voorstel in deze stap. Doe een voorstel
2

Bij de bron

Neem de oorzaak weg.
Nog geen voorstel in deze stap. Doe een voorstel
3

Herstellen

Repareer de schade en pas je aan.
- Referentie: gereguleerde concurrentie (Zvw) met coalitiepad eigen risico 460/520 euro
  Nulalternatief: het huidige Zvw-stelsel met concurrerende zorgverzekeraars, zorgplicht, acceptatieplicht en risicoverevening, inclusief het kabinetsbeleid: eigen risico 460 euro (2027) naar ca. 520 (2030), max 150 euro per DBC.
- Nationaal ZorgFonds: publiek fonds met regionale zorgkantoren (SP-plan)
  Campagneplan SP en coalitie: zorgverzekeraars vervangen door een Nationaal ZorgFonds in 5 stappen (inkomensafhankelijke premie zonder eigen risico, mondzorg/fysio in basispakket, regionale verdeling, populatiebekostiging, overname taken). Regionale zorgkantoren, raad van zorgverleners en patienten, verbod private equity.
- Eigen risico afschaffen met inkomensafhankelijke zorgfinanciering (SP, CPB 2019)
  Verplicht en vrijwillig eigen risico af, nominale premie en zorgtoeslag af; financiering via hogere inkomensafhankelijke bijdrage/IB. Stelselinrichting (verzekeraars) blijft gelijk, dus geen transitiekosten.
- Cooperatieve zeggenschap: verzekerden beslissen mee over zorginkoop, regionale pilots
  Democratische zeggenschap binnen het bestaande stelsel: versterk de wettelijke verzekerdenvertegenwoordiging (Zvw art. 28-28c) van advies- naar instemmingsrecht op het zorginkoopbeleid, met open verkiezing door verzekerden, en start regionale pilots met populatiebekostiging en een raad van zorgverleners en patienten (idee NZF).
- Platformstandpunt zorgstelsel: eigen risico af + cooperatieve zeggenschap (geen stelselwissel)
  Platform kiest combinatie policy 144+145: verplicht eigen risico en nominale premie/zorgtoeslag vervangen door inkomensafhankelijke financiering (CPB 2019), en verzekerden krijgen instemmingsrecht op zorginkoop plus regionale pilots (Zvw 28-28c). Geen Nationaal ZorgFonds (143): geen MKBA, geen CPB-doelmatigheidswinst, wel transitiekosten.
Nog geen voorstel in deze stap. Doe een voorstel

Uitgewerkte oplossingen

MKBA en brede welvaart

Wat kost het, wat levert het op?

MKBA

Voor dit dossier is nog geen maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) beschikbaar. Burgerplatform weegt maatregelen op brede welvaart: niet alleen geld, maar ook gezondheid, leefomgeving, bestaanszekerheid en de gevolgen voor volgende generaties, volgens de leidraad van CPB en PBL. Heb je cijfers of bronnen? Laat het ons weten.