Aardgasbaten en een Fonds Brede Welvaart

Analyse dossier

Nederland won van 1960 tot en met 2025 3.630 miljard m3 aardgas, src:2101. De staat ontving van 1966 tot en met 2021 454 miljard euro aardgasbaten in prijzen van 2021, src:2095, maar besteedde die grotendeels via de algemene middelen; het FES ontving een deel van 1995 tot 2010 en het Toekomstfonds is nooit met gasbaten gevuld. Noorwegen bracht vergelijkbare baten onder in een fonds van 22.014 miljard kroon, src:2097. Volgens de Rekenkamer had een Nederlands fonds naar Noors model per 1-1-2022 536 miljard euro bevat naast 388 miljard aan onttrekkingen. Deze analyse brengt de gasrente, de verdeling over staat, NAM-eigenaren, handel en afnemers, en de contrafeitelijke fondswaarde in beeld, als basis voor een Fonds Brede Welvaart.

Grondoorzaak

Sociale schade
0%">
/10
Complexiteit
0%">
/10
Escalatierisico
0%">
/10

Open data: help mee. Zie je een fout, een betere bron of een ontbrekend cijfer in deze analyse? Stel een correctie of aanvulling voor. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd; elke wijziging wordt gelogd.

Correctie of aanvulling voorstellen
Video / media

Analyse

Betrokken bestuurders

Maatregelen

Herkomst van de bedragen per maatregel
Bronnen bij deze analyse
  • Jaarverslag Delfstoffen en aardwarmte in Nederland 2025 plus Excel-overzichtenonlineTNO-Geologische Dienst Nederland in opdracht van EZK 2026
  • Monitor Brede Welvaart en de Sustainable Development Goals 2026documentonlineCBS 2026
  • Nokkeltall 3. kvartal 2026 - Statens pensjonsfond utlandonlineNorges Bank Investment Management 2026
  • Bijlage 4 - Inventarisatie overwinsten energiesector: prijs- en winstontwikkeling olie- en gasketen en maatregelen 2022onlineRijksoverheid 2025
  • Miljoenennota 2026, toelichting gasbatenonlineMinisterie van Financien 2025
  • NAM Jaarverslag 2024onlineNederlandse Aardolie Maatschappij B.V. 2025
  • Trafigura Annual Report 2024onlineTrafigura Group 2024
  • Vitol posts 13bn dollar profits in second consecutive year of bumper resultsonlineFinancial Times 2024
  • GasTerra Jaarrekening 2022onlineGasTerra B.V. 2023
  • Groningers boven gas - Rapport parlementaire enquetecommissie aardgaswinning Groningen, Boek 1 Conclusies en aanbevelingenonlineParlementaire enquetecommissie aardgaswinning Groningen 2023
  • Impactanalyse afschaffen verlaagd tarief energiebelasting glastuinbouwonlineMinisterie van Financien / Rijksoverheid 2023
  • Shell plc fourth quarter 2022 unaudited results, Integrated GasonlineShell plc 2023
  • Uniper press release full year 2022 resultsonlineUniper SE 2023
  • Actualisatie scenario's aardgasbaten 1966-2021onlineAlgemene Rekenkamer 2022
  • Mogelijke gevolgen van verkoop kleine gasvelden door de NAM - quick scanonlineM. Mulder, Rijksuniversiteit Groningen 2022
  • Four decades of Groningen production and pricing policiesonlineCorrelje e.a., Netherlands Journal of Geosciences 1998
  • Arrest Hof van Justitie 2 februari 1988, Van der Kooy e.a. tegen Commissie, zaken 67, 68 en 70/85 - preferentieel gastarief glastuinbouwonlineHof van Justitie EG 1988
Datapunten bij deze analyse
  • 1855 mld euro nominaal Aardgasbaten staat 1966-2019 nominaal 290,2 mld euro, transactiebasis, aangeleverd door EZK
  • 1857 mld euro 2021 Aardgasbaten staat 1966-2021: 454 mld euro prijspeil 2021, nominaal 294 mld
  • 1853 mld Nm3 Cumulatieve aardgasproductie Nederland 1960-2025: 3.630,5 mld Nm3, land 2.804,4 en zee 826,1bron
  • 1863 mln euro GasTerra 2022: omzet 35,5 mld euro, nettowinst 36 mln; gemiddelde opbrengstprijs 90,5 ct per m3, 2021 29,7 ct
  • 1854 mld Nm3 Groningenveld: initieel winbaar ca. 2.900 mld Nm3, ca. 500 mld blijft achter, dus ca. 2.400 mld gewonnen (afgeleid)
  • 1860 mld euro Groningenveld: ruim 363 mld euro voor de staatskas en circa 66 mld euro voor Shell en ExxonMobil
  • 1866 ct per m3 Integrale kosten NAM 2019 circa 12 ct per m3, 2020 circa 9 ct; kleine velden ruwweg 10 tot 15 ct per m3 (schatting auteur)
  • 1862 mld euro NAM winst 2024 1,28 mld euro, 2023 0,22 mld; uitkering juni 2025 3,0 mld aan Shell en ExxonMobil
  • 1856 mln euro nominaal Niet-belastingmiddelen gas 2020-2025: 74 mln, 32 mln, 1.618 mln, 4.592 mln, 1.625 mln, 130 mln; samen ca. 8,1 mld euro
  • 1861 mld NOK Noors staatsfonds 30-9-2026: 22.014 mld NOK; ingelegd 6.367 mld, rendement sinds start 14.932 mld NOK; netto reeel rendement sinds 1998 4,41 procent
  • 1859 mld euro Rekenkamer-scenario: fonds in Nederlandse staatsobligaties per 1-1-2022 337 tot 427 mld euro bij 4 procent onttrekking; zonder onttrekking 951 tot 1.273 mld
  • 1858 mld euro Rekenkamer-scenario: fonds naar Noors model per 1-1-2022 536 mld euro bij 6,5 procent rendement en 4 procent onttrekking; 388 mld onttrokken; zonder onttrekking 1.671 mld
  • 1869 euro per inwoner SCHATTING: Noors fonds per inwoner circa 350.000 euro
  • 1868 mld euro SCHATTING: Rekenkamer-fonds Noors model doorgerekend tot 2026 circa 590 mld euro, ruim 30.000 euro per inwoner, zonder baten na 2021
  • 1867 mld euro 2021 SCHATTING: totale gasrente Nederland 1960-2025 circa 500 tot 750 mld euro, prijspeil circa 2021; uiterste grenzen 360 en 980 mld
  • 1864 mld euro Tijdelijke solidariteitsbijdrage olie- en gassector 2022: raming netto 3,2 mld euro; 2,7 mld bestreden in 33 bezwaren
  • 1865 ct per m3 Winningskosten historisch: Groningen minder dan 1 ct per m3, zee circa 7 en land circa 4 ct per m3, prijspeil circa 1997