Exploitanten van kerncentrales zijn wettelijk slechts aansprakelijk tot ca. EUR 1,2 mld per kernongeval; met staat en verdragspartners samen is ca. EUR 3,2 mld geregeld. Een zwaar ongeval kost honderden tot duizenden miljarden (Fukushima EUR 385-540 mld). Het restrisico ligt bij slachtoffers en belastingbetaler, zodat exploitanten en investeerders geen volledige afweging van kosten en baten maken.
Kernongevallen zijn praktisch onverzekerbaar (te klein risicocollectief, extreme maximale schade, onzekere kansen). In plaats van dat te erkennen als kostenpost, heeft de wetgever (WAKO, verdragen van Parijs en Brussel) de aansprakelijkheid gekanaliseerd naar de exploitant en afgetopt. Dit is een impliciete subsidie die in geen enkele begroting zichtbaar is en die de investeringsbeslissing structureel scheeftrekt ten gunste van kernenergie.
Verwachtingswaarde restrisico ca. EUR 4-100 mln/reactor/jaar (centraal ~40) = 0,03-2,6 ct/kWh; marktpremie Leipzig EUR 0,14-67,30/kWh (onverzekerbaar).
Onderhandelaarsakkoord: Staat koopt 100% ZEH Energy (=70% EPZ) van Provincie Zeeland + gemeenten voor EUR 115,7 mln + EUR 119 mln vermogen; RWE houdt 30%. Closing na parlementaire voorhang. Dubbele pet: eigenaar/beleidsmaker/WAKO-vangnet/ANVS-toezicht (Euratom 2009/71 art. 5).
Onderbouwing stelling Harmen (markt wil geen nieuwbouw omdat niet winstgevend): grotendeels bevestigd. EPZ (bestaande, afgeschreven KCB) boekte netto winst 2023 EUR 7 mln, 2024 EUR 3 mln, 2025 EUR 5,4 mln (jaarverslagen) — dus exploitatie van een afgeschreven plant kan marktconform positief zijn. Nieuwbouw: ESB/RUG LCOE-band ~EUR 100-400/MWh vs TNO wholesale/capture vaak ~EUR 40-60/MWh; Witteveen+Bos 2022 en KPMG-marktconsultatie: zonder actieve overheidsfinanciering/CfD geen private investering. Systeemkosten (TNO 2025 R11293): bij hoge vraag kern≈wind-op-zee (±0,01-0,04%); bij lage vraag +EUR 0,8 mld/jr. Conclusie: nieuwbouw is geen merchant-businesscase; welvaartsargument loopt via systeem/leveringszekerheid/beleid, niet via private IRR.
Hier en nu: leveringszekerheid, ruimtelijke druk, veiligheidsbeleving. Later: CO2, afval, ontmanteling. Elders: uraniumketen.