Fossiele bedrijven boeken in energiecrises overwinsten (Shell: adjusted earnings USD 39,9 mld in 2022, H1 2026 USD 16,8 mld; raffinagemarge Q3 2026 USD 42/vat tegen 24 in Q2), terwijl de klimaatschade van hun producten grotendeels niet in de prijs zit. 122 Carbon Majors zijn verantwoordelijk voor ruim 72% van de historische fossiele en cement-CO2; Shell alleen al voor 41,5 Gt CO2e (1892-2024). Grasso en Heede (2023) rekenen de top-21 producenten een klimaatschuld toe van gemiddeld USD 209 mld per jaar over 2025-2050. In Nederland bedraagt het beprijzingstekort van fossiele uitstoot EUR 18,3 mld per jaar (Miljoenennota 2027, bij EUR 187,4/t; bio-energie niet meegeteld), mondiaal schat het IMF fossiele subsidies op USD 7 bln (2022). Het energieonevenwicht van de aarde is opgelopen tot 1,36 W/m2 (2020-2023, Hansen e.a. 2025) en de opwarming versnelt (Hansen, Sato, Simons e.a. 2023). Dat betekent: snel stoppen met nieuwe uitstoot, en daarnaast CO2 terughalen, wat per ton duurder is dan voorkomen. Tegelijk staat mondiale klimaatfinanciering (USD 1,9 bln, 2023) ver onder de behoefte (NCQG USD 300 mld tot 1,3 bln per jaar in 2035), terwijl de mondiale militaire uitgaven USD 2,9 bln bedragen (SIPRI 2025). Deze analyse volgt RuleId 10: eerst stoppen (fossiele vrijstellingen, gratis rechten, nul-telling biomassa, vrijstelling militaire uitstoot), dan de bron (overwinsten structureel afromen, vervuiler betaalt voor historische uitstoot, afdracht aan een mondiaal Fonds Brede Welvaart), dan herstel (negatieve emissies, eerst natuur en houtbouw, dan technische verwijdering).
Klimaatschade is een externe kost die niet in de prijs van fossiele brandstoffen zit (beprijzingstekort), versterkt door expliciete en impliciete subsidies (vrijstellingen voor kerosine, bunkers en grootverbruikers, gratis ETS-rechten, nul-telling van biomassa) en door de vrijstelling van militaire uitstoot in de VN-rapportage. Winsten uit schaarste en crises (rente boven normaal rendement) blijven bij aandeelhouders, terwijl schade en herstelkosten bij samenleving, toekomstige generaties en het mondiale Zuiden liggen.
Effecten van de situatie zonder nieuw beleid, in € miljoen per jaar met 1 decimaal. Negatief is een nadelig effect. Lage impact is de grens die het dichtst bij 0 ligt, hoge impact de grens die het verst van 0 ligt, voor positieve en negatieve effecten. Financiële effecten zijn begrotingsuitgaven, begrotingsinkomsten en gemiste belastinginkomsten; maatschappelijke effecten zijn welvaartseffecten; risico's staan als jaarlijkse bufferpremie, kans maal schade. Overdrachten en andere bedragen die niet in het saldo tellen staan apart en tellen niet mee in het totaal. Onderaan staat het totaal.
| Effect | Lage impact € mln/jaar | Midden € mln/jaar | Hoge impact € mln/jaar | Hoeveelheid | Bron |
|---|---|---|---|---|---|
| Maatschappelijke effecten (welvaart) | |||||
| Klimaateffecten (CO2-emissies, gemonetariseerd) (eigen schatting) | -9.200,0 | -18.300,0 | -33.700,0 | – peiljaar 2025 | dp:1033 src:182 src:347 src:1090 |
Onbeprijsde klimaatschade van fossiele CO2 in Nederland 2025: 18,3 mld euro bij referentieprijs 187,4 euro per ton, Bron src:347, Miljoenennota 2027 bijlage 13 tabel 13.1, dp:1033; alle broeikasgassen 23,3 mld. Bandbreedte eigen schaling van 18,3 mld met de CO2-prijzen uit dp:1038: 94 euro per ton WLO laag, Bron src:182, geeft 9,2 mld; 345 euro per ton UBA, Bron src:1090, geeft 33,7 mld. Overgenomen uit RefDamage. Schade, dus negatief. | |||||
| Subtotaal maatschappelijke effecten | -9.200,0 | -18.300,0 | -33.700,0 | ||
| Totaal effect huidig beleid | -9.200,0 | -18.300,0 | -33.700,0 | financiële effecten + maatschappelijke effecten + risico's | |
| waarvan eigen schatting: -9.200,0 / -18.300,0 / -33.700,0 € mln per jaar (lage impact / midden / hoge impact) | |||||
Open data: help mee. Zie je een fout, een betere bron of een ontbrekend cijfer in deze analyse? Stel een correctie of aanvulling voor. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd; elke wijziging wordt gelogd.
Correctie of aanvulling voorstellenPer maatregel het welvaartssaldo (vóór overlapcorrectie) en daaronder elke effectregel: bandbreedte, klasse, thema, rekenregel en bron. Overdrachten en begrotingsposten staan erbij, maar tellen niet in het welvaartssaldo.
€ 0 mln tot € 3,2 mld per jaar
Middenwaarde € 800 mln · prijspeil 2022
Correctie voorstellen−€ 1 mld tot −€ 50 mln per jaar
Middenwaarde −€ 200 mln · prijspeil 2021
Correctie voorstellen€ 94 mln tot € 274 mln per jaar
Middenwaarde € 150 mln · prijspeil 2021
Correctie voorstellenDeze effecten hebben nog geen bedrag en tellen niet mee in de bedragen hierboven. Klik door naar de effectregel.