Houtige biomassa telt aan de schoorsteen als nul: onder het Klimaatverdrag alleen als memo-item (boeking in LULUCF van het oogstland), in EU ETS en RED II/III met emissiefactor nul. Daardoor krijgen centrales, WKK en warmteketels SDE(+)-subsidie en betalen ze geen ETS-rechten, terwijl hout per eenheid energie meer CO2 uitstoot dan kolen (Drax +13%) en de carbon payback decennia tot een eeuw kan duren (44-104 jaar bij kaalkap). In NL leverde biomassa in 2024 34% van de hernieuwbare energie; houtige biomassa 16,6% (2023). CO2 uit bio-energie was 17,4 Mt in 2023 (memo); houtig naar schatting 7,8-8,9 Mt aan de schoorsteen tegen 5,0 Mt 'vermeden'. Voor houtige biomassa is ca. 8,8 mld euro SDE(+) beschikt (stand 2019).
Een boekhoudregel (nul-telling aan de schoorsteen) plus subsidie maken verbranden kunstmatig goedkoper dan hout gebruiken in constructies of schone warmte (warmtepomp, aardwarmte, restwarmte). Dat is een perverse prikkel die de marktwerking verstoort: de klimaatkosten verdwijnen uit de prijs en uit het zicht, en importhout wordt in het oogstland vaak niet of onvolledig geboekt.
Effecten van de situatie zonder nieuw beleid, in € miljoen per jaar met 1 decimaal. Negatief is een nadelig effect. Lage impact is de grens die het dichtst bij 0 ligt, hoge impact de grens die het verst van 0 ligt, voor positieve en negatieve effecten. Financiële effecten zijn begrotingsuitgaven, begrotingsinkomsten en gemiste belastinginkomsten; maatschappelijke effecten zijn welvaartseffecten; risico's staan als jaarlijkse bufferpremie, kans maal schade. Onderaan staat het totaal.
| Effect | Lage impact € mln/jaar | Midden € mln/jaar | Hoge impact € mln/jaar | Hoeveelheid | Bron |
|---|---|---|---|---|---|
| Indicatoren (hoeveelheden, tellen niet mee) | |||||
| Overdrachten (herverdeling) (eigen schatting) (indicator) | geen bedrag | 5,01 peiljaar 2023 | geen bron | ||
Referentie (IsReference), overdracht naar exploitanten (negatief = van overheid/samenleving naar bedrijven). (1) Verborgen prijsvoordeel door ETS-emissiefactor nul: 4,27/5,01/5,83 Mt x 85 euro/t (ETS-prijs 2023, source 920) = 363/426/496 mln euro/jr (kengetal 27, dp 823). (2) Daarbovenop expliciete subsidie: SDE(+)-beschikkingen houtig stand okt. 2019 8.846 mln euro maximaal over de looptijd (bijstook 3.537, vaste biomassa 5.226, vergassing 83), verwachte uitbetaling ca. 2/3 = 5.897 mln over max. 20 jaar (source 922, dp 820); RWE Eemshaven ca. 930 mln + Amer ca. 2,3 mld (dp 618). Jaarritme SDE niet bekend, daarom niet in DefaultValue. Samen maken ze verbranden goedkoper dan houtgebruik in constructie of schone warmte. Niet in saldo. Verplaatst uit pe:161 (pol:252) door scba_078. | |||||
| Klimaateffecten (CO2-emissies, gemonetariseerd) (indicator) | geen bedrag | 8,33 peiljaar 2021 | geen bron | ||
Referentie (IsReference), PM. Schoorsteenemissie houtig 7,8/8,3/8,9 Mt (kengetal 26, dp 819) tegen 5,04 Mt 'vermeden' (CBS, source 919). Bruto klimaatwaarde als bovengrens (zonder hergroei): x 50/130/160 = 0,39/1,08/1,42 mld euro/jr. Netto klimaatschade hangt af van hergroei en gemiste vastlegging: payback 44-104 jaar bij kaalkap (dp 821), korter bij echte residuen (97,6% reststromen bij bijstook volgens CE Delft, source 386). Daarom geen netto bedrag. Niet in saldo. | |||||
Open data: help mee. Zie je een fout, een betere bron of een ontbrekend cijfer in deze analyse? Stel een correctie of aanvulling voor. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd; elke wijziging wordt gelogd.
Correctie of aanvulling voorstellenBij het verbranden van hout komt CO2 uit de schoorsteen, per eenheid energie zelfs meer dan bij kolen. Toch telt het EU-emissiehandelssysteem, het ETS, die uitstoot als nul, en betaalt de SDE++ subsidie per geproduceerde eenheid warmte of stroom. Die twee samen maken verbranden kunstmatig goedkoper dan andere toepassingen van hetzelfde hout, zoals constructie, plaatmateriaal en langdurige opslag, en goedkoper dan schone warmte zonder verbranding. Dat is geen marktuitkomst, maar een marktverstoring door de overheid.
Standpunt Burgerplatform. Het Burgerplatform vindt de nul-telling een perverse prikkel: de overheid haalt de klimaatkosten van houtverbranding uit de prijs en betaalt er vervolgens subsidie bovenop. De onderbouwing: de werkelijke emissiefactor is 109,6 kg CO2/GJ terwijl het ETS nul rekent, volgens src:921; de schoorsteenuitstoot is 7,8-8,9 Mt per jaar tegen 5,04 Mt vermeden fossiel, volgens dp:819; het niet-betaalde ETS-bedrag is 0,36-0,50 mld euro per jaar, volgens dp:823 en src:920; Drax stootte 13 procent meer uit per MWh dan kolen, volgens dp:822 en src:927; in de EU is de waarde van de nul-telling 1,3-2,4 mld euro per jaar, met een Nederlandse piek van 674 mln in 2021, volgens src:1025. Dit is een standpunt, geen vaststelling van een rechter of planbureau.
Stop 1, pol:253, bestaand. Instrument: geen nieuwe SDE++-beschikkingen voor verbranding of vergassing van houtige biomassa, bestaande beschikkingen uitfaseren zonder verlenging, en EU-inzet voor ETS-plicht op de werkelijke schoorsteenuitstoot en geen nul-telling in de RED; de werkelijke uitstoot telt dan ook mee in de nationale doelen. Effect: overdracht +426 mln euro per jaar, met een bandbreedte van 363 tot 496, na EU-besluit, zie pe 164 en kengetal 27; klimaat PM, zie pe 165. Neveneffect: warmtenetten en industrie op biomassa hebben vervanging nodig, zie pol:264 en pol:238.
Stop 2, pol:349, nieuw. Verschil met pol:253: pol:253 haalt de prikkel uit de telling, met de nul-telling in ETS en RED en geen nieuwe SDE++ voor houtige biomassa, terwijl pol:349 de lopende subsidiestroom aan kolencentrales aanpakt door de bijstookbeschikkingen niet te verlengen en onterecht uitgekeerde SDE terug te vorderen. Instrument: SDE-beschikkingen voor bij- en meestook in kolencentrales niet verlengen na afloop rond 2027-2028 en geen nieuwe beschikking voor volledige biomassa; onterecht uitgekeerde subsidie terugvorderen na juridische toets. Basis: beschikking Eemshaven max. ca. 930 mln over 8 jaar, volgens dp:1373 en src:576, einde 2027, volgens dp:1374, toegezegd ca. 2,3 mld waarvan enkele honderden mln uitgekeerd, volgens dp:1375 en src:1325; NEa vond 3,5 procent van het hout van Rainbow Pellet onterecht als duurzaam aangemerkt, volgens dp:1378 en src:387; het CBb wees opschorting af op procedurele gronden, de bodemprocedure loopt, volgens src:1330 en src:575. Effect: PM, zie pe 248, want niet verlengen bespaart geen bestaand budget en de terugvordering is niet in euro bekend. Neveneffect: zonder subsidie geen businesscase voor volledige biomassa, volgens src:1325.
Stop 3, pol:350, nieuw. Instrument: geen SDE++, garanties of andere steun voor ombouw van kolencentrales naar volledige biomassa of BECCS. Basis: ombouw overige kolenmolens RWE zeker 200 mln euro, volgens dp:1376; Uniper onderzoekt 40 en later 100 procent, volgens dp:1377; BECCS kost 250-350 euro per geleverde MWh, exclusief baten negatieve emissies, volgens dp:1479 en src:1524; de CDR-routekaart van KGG noemt overheidssteun voor grootschalige BECCS niet voor de hand liggend, volgens src:1524; CO2-verwijdering en emissiereductie zijn niet gelijkwaardig, volgens src:571. Effect: vermeden subsidie PM, zie pe 249; klimaat PM, zie pe 250. Neveneffect: verlies van een optie voor 8,2 Mt negatieve emissie per jaar, volgens dp:1477, en druk op leveringszekerheid zonder vervanger.
Bron, pol:351, nieuw: sluiten in plaats van ombouwen. Instrument: geen uitbreiding van de biomassavergunning boven 1.600 kton per jaar, terwijl volledige stook 5.000-6.000 kton vergt, volgens dp:1478; sluiting bij het kolenverbod in 2030 met een compensatiekader. Het Hof wees de RWE-claim van 1,462 mld af, volgens dp:1381 en src:1326; ECT-claims zijn beeindigd, volgens src:525 en src:526; eerdere nadeelcompensatie: Hemweg 52,5 mln, volgens dp:1382 en src:1328, productiebeperking RWE 331,8 mln en Uniper 165,3 mln, volgens dp:1383, dp:1384 en src:1329. Effect: voorkomt circa 9,1 Mt biogene CO2 per jaar bij volledige stook, volgens dp:1477; bruto bovengrens 1.065 mln euro per jaar, bandbreedte 855 tot 2.493, bij WLO Hoog 117 euro per ton, volgens src:182, als referentie en niet in saldo, zie pe 251; compensatie PM, zie pe 252; leveringszekerheid PM en zonder vervanger negatief, zie pe 253. Afschrijving: boekwaarde 2016 1,85 mld, volgens dp:1379.
Weerbaarheid, pol:352, nieuw: methanol als buffer voor gascentrales. Methanol is vloeibaar bij gewone druk en temperatuur en past in conventionele tanks, volgens src:1526. De LOLE stijgt naar 12,6 uur in 2033 tegen een norm van 4 uur, volgens dp:1481 en src:1525. Er is geen bron voor kosten of voor het effect op tekorten; CE Delft noemt methanol niet, volgens src:1524. Effecten PM, zie pe 254 en pe 255. Volgens RuleId 10 krijgt deze maatregel daarom geen voorrang op herstel.
Herstel, pol:249, bestaand: herbebossing. Bosaanleg en houtteelt op vrijkomende landbouwgrond in Nederland, met koolstofvastlegging, zie pe 153 en pe 154. Bos levert circa 9.590 euro per ha per jaar aan ecosysteemdiensten tegen 1.240 voor akkerbouw, volgens dp:1429 en dp:1427; de natuurkwaliteit van Nederlands bos is 34 op een schaal van 100, volgens dp:1463, de fauna-index bossoorten 91, volgens dp:1465. Kosten van herbebossing per ton CO2: 50-1.000 euro, volgens dp:605. Het grootste deel van de pellets komt uit Noord-Amerika en Azie, volgens dp:824; herbebossing in die herkomstgebieden is nog niet als aparte maatregel uitgewerkt. Bronbeleid voor hoogwaardig hout: pol:248 voor houtbouw en schone warmte pol:238.
pol:252: nul-telling in ETS en RED, bestaande beschikkingen lopen door. Overdracht overheid naar bedrijven -426 mln euro per jaar, zie pe 161; klimaat PM met bruto bovengrens 0,39/1,08/1,42 mld per jaar bij 50/130/160 euro per ton, volgens src:33, zie pe 163. Nieuwe effecten gebruiken WLO 2025 Hoog, volgens src:182.
Context bij de stopmaatregelen pol:349 en pol:350, volgens RuleId 10: hoe is de subsidieregeling voor biomassa tot stand gekomen en wie praatte mee in Brussel. De cijfers komen uit het EU-transparantieregister via LobbyFacts. Het zijn zelf opgegeven bandbreedtes voor alle EU-dossiers samen, niet alleen biomassa; welk deel naar biomassa ging, is onbekend.
Voorbehouden. Graanul Invest gaf over 2021 10 mln euro of meer op bij 0,75 fte, volgens dp:1553; dat bedrag is opvallend hoog voor die bezetting en is niet gecontroleerd. Cepi gaf als laatste stand minder dan 10.000 euro op bij 6,75 fte, tegen 500.000 tot 600.000 euro in 2016 en 2021, volgens dp:1558.
Duiding. De opgegeven lobbykosten van ngo's en industrie zijn in 2016 van vergelijkbare orde, en het aantal vergaderingen over biomassa met de Commissie is vrijwel gelijk. De data wijzen dus niet op een eenzijdige lobby. Wel laten ze zien dat de nul-telling en de subsidie tot stand kwamen in een besluitvorming waarin beide kanten intensief aan tafel zaten. Voor pol:349 en pol:350 betekent dit: het stopvoorstel corrigeert een beleidskeuze, geen aantoonbaar door één partij gestuurde uitkomst.
Schade 6: grote uitstoot die niet zichtbaar is en een koolstofschuld van tientallen jaren, maar een deel is echte reststroom. Complexiteit 8: EU-regels, lopende beschikkingen, claimrisico, leveringszekerheid en bosbeheer in andere landen. Escalatie 7, was 6: Uniper onderzoekt ombouw naar 40 en later 100 procent biomassa, volgens dp:1377, en heeft daarvoor volgend jaar een investeringsbesluit nodig, volgens src:1325; dat zou de uitstoot van de Eemshaven tot circa 9,1 Mt per jaar laten stijgen, volgens dp:1477, en vastleggen tot na 2040. Betrouwbaarheid klasse 3.
Per maatregel het welvaartssaldo (vóór overlapcorrectie) en daaronder elke effectregel: bandbreedte, klasse, thema, rekenregel en bron. Overdrachten en begrotingsposten staan erbij, maar tellen niet in het welvaartssaldo.
€ 363 mln tot € 496 mln per jaar
Middenwaarde € 426 mln · prijspeil 2023 · vanaf 2030
Correctie voorstellenDeze effecten hebben nog geen bedrag en tellen niet mee in de bedragen hierboven. Klik door naar de effectregel.