Grote zorgen om geplande biomassacentrale in Diemen
De geplande biomassacentrale in Diemen (de grootste van Nederland!) zal leiden tot een verslechtering van de luchtkwaliteit in de omgeving. Dat treft de bewoners van o.a. Muiden, die toch al te maken hebben met matige luchtkwaliteit. We vrezen serieuze gezondheidsrisico’s.
Beste buren, Krijgsmannen en -vrouwen, mede-Muidenaren,
De bewonersvereniging de Krijgsman en de stadsraad Muiden vragen uw dringende aandacht voor het volgende. Het Zweedse energiebedrijf Vattenfall (VF) wil vanaf 2023 de grootste biomassacentrale (BMC) in Nederland bouwen op 2 km afstand van Krijgsman Muiden. Dagelijks zal 630.000 kg hout (15 volgeladen vrachtwagens) verbrand worden in deze BMC. Dat staat gelijk aan ruim 230.000.000 kg hout per jaar. De uitstoot zal vele male groter en viezer zijn dan de uitstoot uit de huidige gascentrale en zal leiden tot een verslechtering van de luchtkwaliteit met negatieve gevolgen voor de volksgezondheid en de lokale natuur. Bovendien leidt de toegenomen houtverbranding wereldwijd tot ontbossing en aanzienlijk meer CO2 uitstoot. Biomassa is dus géén duurzame oplossing! Het verzet tegen de komst van de biomassacentrale bestaat al ruim 2 jaar en recent heeft Greta Thunberg zich ook hiertegen uitgesproken.
Analyse gezondheidsrisico’s
We hebben na onderzoek dit document opgesteld waarin onze zorgen worden gestaafd. Feit is dat:
• de BMC aanzienlijk meer luchtverontreiniging veroorzaakt dan de huidige gascentrale die geen fijnstof en toxische stoffen uitstoot; Bijlage 1
• de luchtkwaliteit in Muiden nu al wordt gekwalificeerd als “matig” door het RIVM, de komst van de centrale zal dit verder verslechteren;
• o.b.v. de cijfers van VF de berekende uitstoot van fijnstof gelijk is aan ruim 2.000 houtkachels (continu!); Bijlage 2
• de cijfers van VF uitgaan van optimale omstandigheden die in de praktijk niet altijd zullen opgaan en er een inherente marge van onnauwkeurigheid in de berekening zit, waardoor de exacte emissies en blootstelling mogelijk hoger uitvallen;
• de centrale gemiddeld 4-5 keer meer ultrafijnstof uitstoot dan de vergunde hoeveelheid fijnstof. Over ultrafijnstof wordt niks gezegd omdat het moeilijk te meten is, terwijl juist deze kleinste deeltjes het grootste gezondheidsrisico vormen omdat het ongehinderd door de longen in de bloedbaan worden opgenomen, alwaar het een ontstekingsreactie veroorzaakt;
• overmatige blootstelling aan (ultra)fijnstof leidt tot (vroegtijdige) sterfte, hart- en vaatziekten, longkanker en chronisch, obstructieve longziekte en vermindering van de longfunctie.
• wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat overmatige blootstelling aan (ultra)fijnstof vooral bij kinderen leidt het tot verergering (en ontstaan) van astma, toename van luchtwegklachten zoals piepen, hoesten en kortademigheid en kan het zelfs leiden tot sterfte aan luchtweginfecties bij pasgeborenen. Ook lijkt overmatige blootstelling meer nadelige effecten te hebben voor de ontwikkeling van het zenuwstelsel bij kinderen en het ongeboren kind.
• De biomassacentrale zal ook een reeks van toxische stoffen uitstoten te weten stikstofoxiden, zwaveloxiden, zoutzuur, waterstofzuur, ammoniak, kwik, cadmium en thallium, zware metalen, dioxines en furanen. Een deel van deze stoffen stapelt zich op in het lichaam en leidt tot een slechter werkend afweersysteem, schade aan nieren, lever en hersenen, een verminderde vruchtbaarheid en kanker.
• Mogelijke overlast door stank en het rekening moeten houden met windrichting bij activiteiten buitenshuis kan ook bijdragen aan een verslechtering van het woongenot.
• Daarnaast worden voor de houtstook in de BMC grote hoeveelheden hout geïmporteerd uit het buitenland waarvoor natuurlijke en beschermde bossen worden kaalgekapt aangejaagd door de miljardensubsidies (SDE++) van de Nederlandse en Europese overheid.
• Het verstoken van hout zou in theorie CO2-neutraal zijn, maar alleen als je over een periode van meer dan honderd jaar kijkt. Op de korte en middellange termijn leidt het juist tot een hogere CO2 concentratie.
Het is nog niet te laat
Er loopt nog een rechtzaak tegen de vergunning en VF heeft zich gevoelig getoond voor de publieke opinie. Zonder draagvlak wankelt de centrale. Het is daarom belangrijk dat ook Muiden een duidelijk tegengeluid laat horen. Met vereende kracht willen Stadsraad Muiden en de Bewonersvereniging Krijgsman richting Vattenfall en de (lokale) politiek duidelijk laten horen dat óók Muiden tegen de komst van de biomassacentrale is, om zo een bijdrage te leveren aan de breed gedeelde zorgen, én het terugdraaien van de vergunde BMC.
Het tegenhouden van de centrale lijkt een moeilijke zaak. Immers alle benodigde vergunningen zijn al afgegeven en de subsidie door het Rijk al is toegezegd aan VF. Toch is protest zeker niet kansloos:
1) Er loopt op dit moment een rechtszaak aangespannen door Comité Schone Lucht Nederland en de MOB o.l.v. Johan Vollenbroek. Deze juridische procedure zal tot aan de Raad van State nog minstens 1,5 jaar in beslag nemen. Echter als de vergunningen niet voor januari 2022 onherroepelijk zijn verklaard, zullen de subsidies worden teruggevorderd;
2) VF heeft zelf aangegeven dat ze gevoelig is voor (lokaal) draagvlak. In januari van dit jaar nog gaf VF zelf aan dat ze “…niet iets willen bouwen, waar niemand op zit te wachten. Daarom hebben we in juni 2020 al aangegeven dat we het definitieve besluit of de centrale gebouwd moet worden uitstellen. We hebben daarbij aangegeven dat we werken aan alternatieven. Maar er is tijd voor nodig om dat zorgvuldig te doen….”.
3) Door de aanhoudende campagnes van Comité Schone Lucht (waaronder de petitie tegen de subsidies die inmiddels meer dan 25.000 keer is getekend https://stopbiomassacentrales.petities.nl/; de Kindermars en de www.StopVattenfall.nl campagne) is het draagvlak voor biomassaverbranding sterk afgenomen;
4) De Lokale gemeentes (waaronder Diemen en Muiden) die met Vattenfall een convenant hebben getekend o.l.v. Groenlinks Amsterdam, hebben duidelijk aangegeven dat ze tegenstander zijn i.v.m. zorgen omtrent luchtkwaliteit.
5) Het algehele politieke sentiment neigt steeds meer naar weerstand tegen biomassa. Hoewel het Muiden te doen is om de lokale luchtvervuiling, is het ook steeds duidelijker dat biomassa op korte termijn geen oplossing is voor het CO2 probleem.
Kortom, wij geloven dat hoe meer mensen een krachtig nee laten horen, hoe groter de kans is dat de politiek en VF alsnog afzien van de centrale. Muiden – letterlijk onder de rook van de centrale gelegen – is tot nu toe opvallend afwezig geweest in dit dossier. Tijd dus om een krachtig signaal af te geven dat de bewoners van Muiden tegen de komst van de BMC zijn.
Actieplan
Ons actieplan ziet er vooralsnog in grote lijnen als volgt uit. We:
• plaatsen alle documenten en analyses op https://www.dekrijgsman.org/biomassa
• organiseren een informatie bijeenkomst / webinar, om extra uitleg en voorlichting te kunnen geven, en bewoners vragen te laten stellen aan de commissie en externe experts
• starten een online petitie, waaruit moet blijken dat er geen draagvlak is onder Muidenaren
• We organiseren een fysieke protestactie / biomassamars ism met Comite Schone Lucht? waarbij we eenmalig zoveel mogelijk Muidenaren op de been willen krijgen.
Vanaf vandaag kunt u zich opgeven voor het webinar, op < datum, tijd >. Meld u aan via de link: <…>
Mede namens de Bewonersvereniging,
Marco Kreuger, Morteza Enajat, Robert Doggers
Bijlage 1
De onderstaande tabel geeft een opsomming van de vergunde vrachten uit de schoorsteen.
Tabel 1: Vergunde vrachten in kg/jaar
Verontreinigende stof
Vergunde vracht in kg/jaar
Opmerking
CO2/Koolstofdioxide/broeikasgas
Onbeperkt
Emissie bijna het dubbele van stoken op aardgas
Fijn stof
7.000 kg (7 ton/j)
uit de schoorsteen
exclusief overige emissiepunten (uitgaande van emissienorm van 5 mg/m3 en 8.000 bedrijfsuren per jaar); bij emissienorm van 2.5 mg/m3 is max vergunde vracht 3.5 ton/j
Emissie treedt niet op bij aardgas stook
NOx/Stikstofoxiden
111.000
Emissie hoger dan bij stoken op aardgas
CO/Koolmonoxide
139.000
SO2/Zwaveloxiden
41.600
Emissies treden niet op bij stook op aardgas
HCl/Zoutzuur
11.000
HF/Waterstofzuur
1.400
NH3/Ammoniak
5.500
Kwik
3
Cadmium en Thallium
21
Zware metalen overig
208
Dioxines en furanen
140 mg bij een concentratie van 0.1 nanogram/Nm3
Kwik, cadmium en dioxines en furanen behoren tot de zogenaamde ZZS-stoffen. “De Nederlandse overheid pakt Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS/Zeer Zorgwekkende Stoffen) met voorrang aan. Dit zijn stoffen die gevaarlijk zijn voor mens en milieu omdat ze bijvoorbeeld kankerverwekkend zijn, de voortplanting belemmeren of zich in de voedselketen ophopen”1. Voor deze stoffen geldt de minimalisatieverplichting met uiteindelijk als doel een nulemissie. Met name dioxines en furanen zijn bericht om hun giftigheid in zeer lage concentraties.
Geen van bovengenoemde stoffen is in het MER-beoordelingsbesluit aan de orde geweest.
Hier speelt ook het probleem op dat er geen MER is gemaakt. Dan zouden de emissies van deze stoffen wel uitgebreid aan de orde zijn gekomen. Dan zouden ook alternatieven voor een verdergaande gasreiniging c.q. lagere emissienormen dan in voorschrift 2.1 vermeld zijn onderzocht.
1 https://rvs.rivm.nl/stoffenlijsten/Zeer-Zorgwekkende-Stoffen
Samenvatting van de effecten van vervanging van een deel van de gasstook door houtstook:
1. Klimaatverandering wordt versterkt c.q. een negatief effect opwarming van de aarde.
2. Er wordt een groot scala aan luchtverontreinigende stoffen via de schoorsteen naar buiten geblazen zoals stikstofoxiden, zwaveloxiden, zoutzuur, waterstofzuur, ammoniak, kwik, cadmium en thallium, zware metalen overig en dioxines en furanen, waaronder ook ZZS-stoffen waarvoor de minimalisatieverplichting geldt met uiteindelijk een nulemissie.
3. Depositie van stikstof, zwaveloxiden, zoutzuur, waterstofzuur, ammoniak, kwik, cadmium en thallium, zware metalen overig en dioxines en furanen op natuurgebieden zoals het Naardermeer en andere natuurgebieden is niet onderkend.
4. De emissies van bovengenoemde vergunde vrachten zijn voor een aantal componenten hoger dan de Europese/Nederlandse eisen aan afvalverbrandingsinstallaties. Meer dan 20 jaar oude afvalverbrandingsinstallaties zoals HVC Alkmaar en ARN Nijmegen laten veel lagere emissies zien dan hier in voorschrift 2.1 wordt vergund.
5. De vergunde emissies in voorschrift 2.1 kunnen veel scherper, soms wel met een factor 10 lager zoals voor fijnstof (0.5 mg/m3 is haalbaar).
6. Voor de burger van Diemen zou qua luchtverontreiniging een afvalverbrandingsinstallatie de voorkeur verdienen boven een biomassacentrale van NUON.
Bijlage 2
Fijnstofuitstoot biomassacentrale Diemen
Verslechtering luchtkwaliteit
Vättenfall zegt zelf het volgende over de uitstoot van fijnstof:
De gemiddelde fijnstofconcentratie in de bebouwde omgeving nabij de centrale is nu 18,000 microgram fijnstof per kubieke meter lucht. Daar komt maximaal 0,004 microgram bij door de centrale.
Bron: website Vättenfall
Hierbij wordt dus niet gekeken naar de uitstoot van de centrale zelf (uitgedrukt in mg/Nm3), maar naar de bijdrage van deze uitstoot aan de concentratie van fijnstof in de lucht (uitgedrukt in μg/Nm3). De wettelijke grenswaarden voor fijnstof zijn 40 μg/Nm3 voor PM10 en 25 μg/Nm3 voor PM2,5. De bijdrage van de centrale is minimaal en de luchtkwaliteit blijft ook met de centrale nog ruim onder de grenswaarden.
Een controle op basis van het Luchtmeetnet van het RIVM levert op dat fijnstofconcentratie in Muiden schommelt rond de 5 μg/Nm3. Desondanks scoort de luchtkwaliteit in Muiden matig, maar dat lijkt vooral te komen door te hoge concentraties ozon (O3):
Dit gaat echter wel om jaargemiddelden. Voor een centrale die vooral in de wintermaanden zal branden in en de zomermaanden niet, zegt een beperkte bijdrage aan het jaargemiddelde dus niet zo veel. Wat we vooral willen weten is hoeveel last we krijgen van de centrale op de piekmomenten, de momenten dat de centrale in bedrijf is. Daarvoor moeten we dus kijken naar de daadwerkelijke emissies.
Emissies fijnstof
Volgens het rapport van Royal Haskoning in opdracht van Nuon is dit de verwachte uitstoot van de biomassacentrale in Diemen:
Bron: Royal Haskoning (2018). Luchtkwaliteitsonderzoek Nuon biomassacentrale Diemen
Als het goed is moeten we de bovenstaande tabel zo lezen dat wanneer de biomassacentrale een uur lang brandt, er 26,47 ton hout wordt verstookt, waarbij 173.792 Nm3 rookgas wordt uitgestoten met een fijnstofconcentratie van 5 mg/Nm3. Dat levert een emissie op van 0,87 kg fijnstof per uur.
Dit is een gemiddelde uitstoot per maand. De uitstoot kan dus op sommige momenten hoger zijn, mits deze op andere momenten lager is.
Vättenfall heeft zich in het convenant met de gemeenten verbonden aan een strengere norm van 2,5 mg/Nm3 gemiddeld op jaarbasis. Dat is de helft van wat wettelijk is toegestaan. De aangescherpte norm is door de Provincie Noord-Holland vastgelegd in de vergunningvoorschriften. We mogen er dus kennelijk vanuit gaan dat voor de werkelijke uitstoot van fijnstof van de biomassacentrale de helft is van wat in de tabel staat, namelijk 0,435 kg/uur.
Nu zegt zo’n getal ons niet zo veel. We weten nog steeds niet of dat veel of weinig is. Daarvoor hebben we vergelijkingsmateriaal nodig.
Vergelijking fijnstofemissies
Het PBL heeft een vergelijking gemaakt van de uitstoot van verschillende bronnen:
Bron: PBL (2020). Beschikbaarheid en toepassingsmogelijkheden van duurzame biomassa.
Het gaat hier om de uitstoot van fijnstof PM2,5 in 1.000 ton per opgewekte PJ aan warmte. Hieruit blijkt dat een open haard per PJ 75x en een houtkachel 20x meer fijnstof uitstoot dan een biomassacentrale. Het kan echter wel zijn dat een biomassacentrale heel efficiënt is, maar een open
haard staat niet dag en nacht te branden en bovendien worden met een open haard veel minder PJ opgewekt dan met een biomassacentrale. Dit is dus geen eerlijke vergelijking.
Op basis van deze informatie gaan we er vanuit dat een biomassacentrale een factor 20 minder fijnstof uitstoot bij verbranding van hout dan een houtkachel, die naar schatting ongeveer 2 kg hout per uur verbrandt. Daarbij gaan we er ook vanuit dat een moderne houtkachel bij goede verbranding ca. 20 mg/Nm3 uitstoot.
Bron: STAB (2019). Gezondheids- en hindereffecten door houtkachels van particulieren.
Zetten we dat af tegen de 2,5 mg/Nm3 van de biomassacentrale in Diemen dan stoot een houtkachel dus eerder 8x meer uit dan de biomassacentrale en niet een factor 20 meer. Er is in de vergelijking van het PBL kennelijk een moderne biomassacentrale vergeleken met een inefficiënte houtkachel.
Blijft staan dat de biomassacentrale in Diemen kennelijk per Nm3 rookgas 8x minder fijnstof uitstoot dan een moderne houtkachel. Echter de biomassacentrale stoot ook veel meer rookgas uit. Het rookgasdebiet van een houtkachel is volgens het STAB rapport 19,4 m3 bij 0 graden (dat is als we het goed hebben begrepen hetzelfde als Nm3).
De biomassacentrale heeft een rookgasvolume van 173.792 Nm3/uur. De rookgasuitstoot van een biomassacentrale staat dus gelijk aan ongeveer 9.000 houtkachels.
Echter, Royal Haskoning gaat uit van een zuurstofgehalte van 6%, terwijl STAB uit gaat van 13% omdat dit het meest overeenkomt met het actuele zuurstofgehalte in de rookgassen bij houtverbranding. Daarvoor moet worden omgerekend met een factor 1,8805 (tabel 6.2), waardoor het werkelijke rookgasdebiet waarschijnlijk 1,8805 x 173.792 = 326.816 Nm/m3 zal zijn. Het rookgas dat de biomassacentrale uitstoot komt dan dus overeen met 326.816 / 19,4 = 16.846 houtkachels!
Echter het rookgas is wel schoner, dus moeten we de fijnstofemissies vergelijken:
Houtkachel: 20 mg x 19,4 Nm3/uur = 388 mg/uur = 0,000388 kg/uur.
Biomassacentrale: 2,5 mg x 326.818 = 817.045 mg/uur = 0,817045 kg/uur.
Een biomassacentrale stoot per uur net zo veel fijnstof uit als 0,817/0,00038 = 2.105 houtkachels.