Wat er in de video wordt gezegd

Het Instagram-account Links in het Nieuws plaatste op 1 oktober een fragment van de Litouwse premier Mindaugas Sinkevičius, met als tekst: ‘Mark Rutte heeft geen bewijs dat de Russische dreiging toeneemt.’ Het fragment komt uit de gezamenlijke persconferentie van de premier en NAVO-chef Mark Rutte op 29 september in Brussel. Sinkevičius zegt: “De dreiging is er voor de samenleving, maar je kunt niet overdrijven en zeggen dat er in de komende maanden of weken iets gaat gebeuren.” Hij legde de secretaris-generaal de vraag voor of er “echt bewijs” is, of inlichtingendiensten “iets op tafel leggen” waaruit blijkt dat Rusland zich op iets voorbereidt. “En dat is er eigenlijk niet. Het risico blijft, maar het schommelt niet, het neemt niet toe en niet af.”

Wat klopt, en wat niet

De uitspraak is echt en klopt met wat de Litouwse omroep LRT optekende. De lezing dat de premier Rutte hier van overdrijving beschuldigt, klopt niet. Volgens The Guardian reageerde Sinkevičius op waarschuwingen uit Denemarken, Polen en Duitsland dat een Russische aanval dichtbij zou zijn. De Poolse premier Tusk zei op 17 september in het parlement dat Rusland in de komende maanden drones of raketten op NAVO-grondgebied kan afvuren. De Deense inlichtingendienst sprak op 24 september van een “klein maar groeiend risico” op een beperkte aanval. Rutte zelf riep op dezelfde persconferentie op tot “enige kalmte”, omdat Rusland “er niet goed voor staat”. Toen AFP de premier vroeg of de groeiende angst voor hybride aanvallen Rusland in de kaart speelt, reageerde Rutte na diens antwoord met: “Daar ben ik het volledig mee eens.” Een dag later zei Rutte: “Er is geen acute dreiging voor NAVO-grondgebied.”

Kalmte is wel iets anders dan naïviteit. Sinkevičius noemde de Russische acties volgens The Guardian “steeds vijandiger en minder terughoudend”. Litouwen besteedt dit jaar naar verwachting 5,38 procent van zijn bbp aan defensie. En dezelfde Rutte waarschuwde in december 2025 in Berlijn nog dat “wij het volgende doelwit van Rusland zijn” en dat Europa zich moet voorbereiden op een oorlog “op de schaal die onze grootouders meemaakten”, meldde Reuters. Daarmee riep hij de bondgenoten op hun defensie-uitgaven snel te verhogen. In juni 2025 hadden de NAVO-landen al afgesproken om in 2035 5 procent van het bbp aan defensie en veiligheid te besteden.

Duiding

Stop. Stop met beleid dat op angst drijft. Wie in december waarschuwt voor een oorlog als die van onze grootouders en nu oproept tot kalmte, maakt het voor burgers onmogelijk om de dreiging zelf te wegen. Angst is een slechte raadgever bij een besluit over tientallen miljarden. Het speelt bovendien precies het spel waarvoor Rutte zelf waarschuwt: verdeeldheid en paniek.

Bron. Het probleem zit in de besluitvorming. De 5 procent is een vast percentage van het bbp. Hoe dat zich verhoudt tot een aantoonbare dreiging, kunnen burgers niet controleren: de onderbouwing komt uit inlichtingen die het publiek en vaak ook het parlement niet kunnen inzien. Zo wordt veiligheid een kwestie van vertrouwen in wie het hardst waarschuwt, zoals we eerder zagen bij de vraag of Rutte niet te hard op de oorlogstrom slaat.

Herstel. Baseer defensiebeleid op een toetsbare dreigingsanalyse waarvan de hoofdlijnen openbaar zijn en die de Kamer kan controleren. Weeg elke extra miljard in een maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA): wat levert het op aan veiligheid, en wat kost het aan zorg, onderwijs, klimaat en bestaanszekerheid, die ook bij veiligheid horen? Kijk holistisch naar veiligheid. Daar horen ook bij: energie-onafhankelijkheid, sancties die de Russische oorlogseconomie raken, weerbare infrastructuur en diplomatie die op een vredesplan gericht is. Via een fonds voor brede welvaart wordt zichtbaar waar het geld vandaan komt en wat het elders oplevert of kost (zie CPB over de investeringsinstelling). Zo wordt veiligheid een democratische afweging op basis van feiten.

Aanleiding: Links in het Nieuws (@linksinhetnieuws) op Instagram (01-10-2026), fragment van de persconferentie van NAVO en Litouwen van 29-09-2026; citaten vertaald uit het Engels. Bronnen: NAVO, transcript persconferentie (29-09-2026); LRT (29-09-2026); The Guardian (29-09-2026); Forces News (30-09-2026); Reuters (11-12-2025); Politico (17-09-2026); The Guardian (24-09-2026); NAVO, The Hague Summit Declaration (25-06-2025).
Video: Links in het Nieuws (@linksinhetnieuws), beelden van de NAVO.