Meer mensen met een zorgpremieschuld betalen een hogere CAK-rekening van 172,70 euro

(foto: Renée Kools / Wikimedia Commons / CC BY 4.0)
Nieuws Op 1 oktober 2026 stonden 204.383 mensen bij het CAK aangemeld voor de Regeling betalingsachterstand zorgpremie, een voorlopig cijfer. Zij betalen een bestuursrechtelijke premie van 172,70 euro per maand, 110 procent van de gemiddelde nominale premie; die opslag lost de schuld bij de zorgverzekeraar niet af. NU.nl meldt op basis van CAK-data in handen van de redactie een stijging van bijna 10 procent sinds januari; dat januaricijfer is openbaar niet teruggevonden. Minister Hermans vatte in juli al AEF-onderzoek samen: de motiverende werking van de opslag wordt overschat en kan averechts werken bij wie te weinig inkomen of te veel schulden heeft. Het kabinet wil de opslag schrappen; de ingangsdatum 2029 die NU.nl noemt, staat niet in de Miljoenennota.

Het aantal mensen dat langdurig de zorgpremie niet betaalt en daardoor een hogere rekening van het CAK krijgt, is dit jaar toegenomen. Op 1 oktober 2026 stonden 204.383 verzekeringsplichtigen van 18 jaar en ouder bij het CAK aangemeld voor de Regeling betalingsachterstand zorgpremie, een voorlopig cijfer. NU.nl schrijft, op basis van CAK-gegevens in handen van de redactie, dat deze groep sinds januari met bijna 10 procent is gegroeid en dat er maandelijks meer mensen instromen dan uitstromen. Dat januaricijfer en die maandelijkse stromen staan niet in de openbare kerncijfertabel; het afgeronde aantal 204.000 van NU.nl sluit wel aan bij de 204.383 van 1 oktober. src:2557 src:2556

Wie zes of meer maandpremies achterstallig is, kan door de zorgverzekeraar bij het CAK worden aangemeld. Vanaf dat moment int het CAK een bestuursrechtelijke premie, in 2026 vastgesteld op 172,70 euro per maand. Dat is 110 procent van de geraamde gemiddelde nominale premie van 157 euro per maand. De hogere premie lost de schuld bij de zorgverzekeraar niet af. Wie wil uitstromen, moet die achterstand zelf regelen, bijvoorbeeld met een betalingsregeling; pas dan volgt afmelding en geldt weer de gewone polispremie. Zolang de achterstand bestaat, kan de verzekerde niet overstappen. src:2558 src:2559 src:2562

Zorgverzekeraars CZ, Zilveren Kruis en VGZ herkennen volgens NU.nl een stijging van het aantal klanten dat bij het CAK wordt aangemeld. CZ zou de toename tussen januari en oktober wel kleiner zien dan het CAK-cijfer. Die reacties zijn niet onafhankelijk geverifieerd. src:2556

Een prikkel waarvan de werking al werd betwijfeld

De wettelijke gedachte achter de opslag is een financiële prikkel: de vervangende premie moet hoger zijn dan de gewone nominale premie, zodat mensen buiten de regeling blijven of eruit willen. Oorspronkelijk was het tarief 130 procent van de standaardpremie; sinds 1 juli 2024 is het 110 procent van de gemiddelde nominale premie, de wettelijke ondergrens. src:2562 src:2558

In een Kamerbrief van 3 juli 2026 vat minister Hermans van VWS onderzoek van adviesbureau AEF samen. Volgens de minister blijft het onduidelijk of de opslag instroom voorkomt of uitstroom bevordert. De onderzoekers schatten in dat de motiverende werking wordt overschat. Die zou alleen kunnen werken als iemand voldoende leesvaardig is, genoeg inkomen heeft en niet al te veel schulden heeft. Is dat niet het geval, dan kan de opslag volgens hen juist averechts werken en leiden tot stress en verdere financiële problemen. Bovendien bestaat 56 tot 62 procent van de jaarlijkse instroom uit mensen bij wie eerdere betalingsregelingen stukliepen. Gemeenten, het CAK en zorgverzekeraars onderschrijven volgens dezelfde brief dat de prikkel vooral bij bredere schuldenproblematiek ontbreekt; verzekeraars stelden voor de opslag naar nul te brengen. src:2562

Dat is geen nieuw inzicht van deze week. Het risico dat de hoger vastgestelde premie mensen die niet kúnnen betalen verder in de knel brengt, stond dus al in de ambtelijke en politieke stukken voordat het aantal dit jaar weer opliep. In de brief van juli noemde de minister destijds circa 195.000 mensen in de regeling. Drie maanden later is het openbare peilcijfer 204.383. src:2562 src:2557

Het CAK zegt volgens NU.nl zelf niet te weten waardoor de stijging komt. De zorgpremie is dit jaar bij veel verzekeraars gelijk gebleven; een mogelijke verklaring is dat betalingsregelingen niet worden volgehouden, waarna mensen terugkeren bij het CAK. Die verklaring past bij het recidivebeeld uit de Kamerbrief, maar is geen bewezen oorzaak van de stijging in 2026. Schuldenexpert Nadja Jungmann noemt de toename volgens NU.nl een mogelijke kanarie in de kolenmijn: huishoudens die krapper zitten en de zorgpremie laten liggen om boodschappen of energie te betalen. Dat is haar vraag, geen vastgesteld verband. src:2556 src:2562

Rondkomen en vroegsignalering

NU.nl plaatst de stijging in een breder beeld van huishoudens die financieel klem zitten en noemt daarbij een Nibud-cijfer van 40 procent. Het onderliggende onderzoek Geldzaken in de praktijk 2026 komt uit op 38 procent van de huishoudens die moeilijk of eerder moeilijk dan makkelijk rondkomen, tegen 32 procent in 2024. Nibud zelf spreekt van bijna 40 procent. Het is een survey onder 2.515 volwassenen, geen CBS-statistiek, en meet subjectief rondkomen, niet het aantal CAK-aanmeldingen. Wel keerde volgens Nibud een langere verbetering sinds 2012 dit jaar. src:2560 src:2556

Zorgverzekeraars moeten een betalingsachterstand van twee maanden als vroegsignaal aan de gemeente doorgeven. Jungmann zegt volgens NU.nl dat het bereik van die signalering klein is. Op 24 september 2026 stelde minister Vijlbrief structureel 20 miljoen euro per jaar beschikbaar voor vroegsignalering, met als doel onder meer het dubbele aantal huishoudens met beginnende schulden te bereiken. Of dat geld het bereik in de praktijk verdubbelt, is nog niet aangetoond. src:2556 src:2562 src:2563

De opslag moet weg, de datum is minder hard dan het bericht

In de Miljoenennota 2027 heeft het kabinet opgenomen dat de opslag op de bestuursrechtelijke premie wordt afgeschaft. Dat levert structureel 12 miljoen euro minder inkomsten op. De BAZ-regeling zelf blijft bestaan: aanmelding bij het CAK na zes maanden achterstand verdwijnt daarmee niet, en de schuld bij de verzekeraar blijft staan. src:2561 src:2562

NU.nl schrijft dat de kostenstijging volgens het kabinet eindigt vanaf 2029. In de maatregeltekst van de Miljoenennota staat dat jaartal niet. Minister Hermans schreef in juli dat afschaffing een wijziging van de Zorgverzekeringswet vergt en dat de doorlooptijd van zo'n wetstraject circa twee jaar is. 2029 is daarmee een mogelijke planning, geen in de Miljoenennota vastgelegde ingangsdatum. src:2556 src:2561 src:2562

Burgerplatform leest de nieuwe CAK-cijfers als een waarschuwing die past bij een bekend risico, niet als een verrassing. Wie de zorgpremie al zes maanden niet kan betalen, krijgt een rekening die hoger is dan het gemiddelde, terwijl de eigen schuld blijft staan. De prikkel moest mensen uit de regeling houden of halen; eerder onderzoek, door de minister zelf aan de Kamer uitgelegd, betwijfelt precies die werking bij de groep met de kleinste buffers. Dat de opslag wordt geschrapt, neemt die logische spagaat weg, maar pas na een wetstraject en zonder dat de onderliggende schulden verdwijnen. Dat is een visie op het stelsel, geen bewijs van motieven van verzekeraars of bewindslieden.

Betrokkenen

Analyses bij dit artikel

Via onderwerp

  • Zorg-bureaucreatie (minutenregistratie)
  • Zorgstelsel: gereguleerde marktwerking vs Nationaal ZorgFonds
  • Zorgkosten en zorgmijding: de huidige situatie als referentie

Via data

Via bronnen

lees hele artikel/document

Deel dit bericht

Blijf op de hoogte en stem mee over voorstellen

Vul je gegevens in om mee te doen

Wilt u uw e-mail hier invoeren?
Wilt u uw postcode hier invoeren?

Door aan te melden ga je akkoord met onze privacyverklaring. We delen je gegevens nooit met derden.

pageviews: 56

tinyurl: link