Naar de Kiesklimaat website

Alle analyses
Analyse dossier

Disproportionele Wahv-verhogingen bij te late betaling (B1)

Datakwaliteit B100% van het welvaartseffect rust op een bronGeen PM-postenZwakste betrouwbaarheidsklasse: Te herzienConcept: nog niet goedgekeurd

Automatische verhogingen bij te late betaling van verkeersboetes (Wahv) lopen op tot 300% van het oorspronkelijke bedrag (50% na de eerste, verdubbeling na de tweede aanmaning), ongeacht het vermogen om te betalen. Het CJIB noemt dit in de eigen Stand van de Uitvoering 2025 zelf disproportioneel en uit de pas lopend met straf- en bestuursrecht, en draagt een alternatief aan: eerste verhoging €20, tweede verhoging 20% van het openstaande bedrag.

Grondoorzaak

Door de regel uitgelokte schade: de verhoging is gekoppeld aan het onvermogen om op tijd te betalen, niet aan de ernst van het feit. Een boete van €150 kan zo uitgroeien tot €450 bij precies de groep die het niet kan betalen, waarna de vordering vaak alsnog oninbaar blijkt.

Sociale schade
7 /10
Complexiteit
4 /10
Escalatierisico
8 /10

Bedragen per jaar

Bandbreedte: we maken onzekerheid zichtbaar. Je ziet steeds de laagste en de hoogste onderbouwde schatting. De balk toont die bandbreedte; het streepje is de middenwaarde, als die bekend is. Klik op een bedrag om te zien waar het vandaan komt.

Datakwaliteit B100% van het welvaartseffect rust op een bronGeen PM-postenZwakste betrouwbaarheidsklasse: Te herzienConcept: nog niet goedgekeurd
Wat betekenen deze labels?

Deze databank is een open project: iedereen kan de cijfers controleren en verbeteren. Daarom laten we bij elk cijfer zien hoe sterk het onderbouwd is.

Datakwaliteit A t/m D (analyse)
Samenvattend oordeel over de doorrekening van een analyse. Het weegt mee hoeveel van het berekende welvaartseffect op een bron of kengetal rust, hoeveel posten nog PM zijn en de zwakste betrouwbaarheidsklasse van de onderdelen die zwaar meetellen. A is het sterkst onderbouwd; D betekent zwak onderbouwd of nog niet doorgerekend.
Aandeel met bron
Welk deel van het berekende welvaartseffect (in euro’s) rust op een vastgelegde bron of kengetal.
PM-post
Post pro memorie: een effect waarvan we weten dat het bestaat, maar dat nog niet in euro’s is uitgedrukt. Hoe meer PM-posten, hoe onvollediger het totaal.
Betrouwbaarheidsklasse
Onderbouwd: bedragen en kernclaims zijn herleidbaar tot een officiële of wetenschappelijke bron. Te herzien: de ordegrootte is plausibel, maar de bron is verouderd, onvolledig of niet specifiek. Niet extern gebruiken: nog niet onderbouwd of afwijkend van officiële cijfers. Bij een analyse tonen we de zwakste klasse van de onderdelen.
Bronlabels
Origineel gecontroleerd: we hebben het oorspronkelijke document zelf gelezen. Gecontroleerd door ander teamlid: een ander lid van het team las het origineel; wij namen de inhoud over. Secundair: alleen gezien via een samenvatting, zoekresultaat of andere bron, het origineel is niet ingezien. Nog niet geverifieerd: de bron is vastgelegd maar nog niet gecontroleerd. Klik op een label voor de toelichting.
Betrouwbaarheid van een datapunt
Score die de analist bij het vastleggen geeft: hoog (80 of meer van 100), middel (50 tot 80) of laag. Enkele oudere datapunten zijn op een schaal van 10 gescoord; die tonen we als x/10. Zonder score staat er ‘nog niet beoordeeld’.
Internationaal cijfer
Het cijfer komt uit een buitenlandse of mondiale bron en is niet specifiek voor Nederland. Gebruik het als orde van grootte, niet als Nederlandse waarde.
Eigen afleiding
Het cijfer staat niet letterlijk in een bron, maar is door ons berekend uit een of meer bronnen. De berekening staat in de toelichting.
Concept
Nog niet goedgekeurd of nog in bewerking. Tekst, effecten en bedragen kunnen nog veranderen.

Correctie of aanvulling voorstellen: met de knop stuur je een e-mail met het record en de pagina al ingevuld. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd, en elke wijziging wordt gelogd.

Schade huidig beleidper jaar
nog niet becijferdAanvulling voorstellen
Brede welvaartseffectenpakket, netto per jaar na overlapcorrectie
€ 19 – 83,8 mln welvaartswinst per jaarmiddenwaarde € 50,3 mlnCorrectie voorstellen

Omvang geldstroom (indicatief)

Geen MKBA-uitkomst. Dit is de grootte van de geldstroom waar deze analyse over gaat, niet de schade of het welvaartseffect.

Geldstroomindicatief
€ 173 – 275 mlnCorrectie voorstellen

Open data: help mee. Zie je een fout, een betere bron of een ontbrekend cijfer in deze analyse? Stel een correctie of aanvulling voor. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd; elke wijziging wordt gelogd.

Correctie of aanvulling voorstellen
Video / media

Analyse

Rekensom op basis van CJIB-tarieven en -aantallen (1.054.880 eerste en 623.761 tweede verhogingen in 2025): huidig regime €275 mln/jr opgelegde verhogingen, CJIB-variant €38 mln/jr, afname €237 mln/jr waarvan €64 mln/jr officieel gederfde ontvangsten en €173 mln/jr schuld die wordt opgelegd maar de staat nooit bereikt. MKBA-doorrekening (centraal): baten €50 mln/jr, kosten €64 mln/jr (de derving), saldo -€13 mln/jr, NCW30 -€0,28 mrd in de basisvariant maar +€1,01 mrd met verdelingsgewicht 2,0 (herrekend 30-09-2026, discontovoet 2,8/1,8%, horizon 30 jaar; gevoeligheid 2,25%/30j: -€0,30 mrd resp. +€1,09 mrd; horizon 50 jaar: -€0,37 mrd resp. +€1,36 mrd; horizon 30 jaar gehandhaafd: regelwijziging zonder kapitaalgoed, voortbestaan van het stelsel onzeker) (de €64 mln blijft in de portemonnee van huishoudens die de boete niet konden betalen). Een rechtbank heeft prejudiciële vragen aan de Hoge Raad gesteld over strijdigheid met het EVRM.

Herkomst van de bedragen

Brede welvaartseffecten per maatregel

Per maatregel het welvaartssaldo (vóór overlapcorrectie) en daaronder elke effectregel: bandbreedte, klasse, thema, rekenregel en bron. Overdrachten en begrotingsposten staan erbij, maar tellen niet in het welvaartssaldo.

Bronnen van deze analyse

Voor het rampscenario en de omvang van de geldstroom is nog geen bron per bedrag vastgelegd. Hieronder staan de bronnen en datapunten van de hele analyse.

Bronnen

  • Wat levert het op? Maatschappelijke kosten-batenanalyse van vijf stop-maatregelen bestaanszekerheidBurgerplatform.nl (Patrick Hoop, i.s.m. Claude), 2026 Nog niet geverifieerd
  • Stand van de Uitvoering 2025 (CJIB)CJIB, 2026 Nog niet geverifieerd
  • Bedragen verhogingen (tarieven) en beantwoording Kamervragen evaluatie Wahv (8 juni 2026)CJIB / ministerie van Justitie en Veiligheid, 2026 Nog niet geverifieerd
  • Kabinetsreactie IBO Problematische SchuldenRijksoverheid (kabinet), 2024 Nog niet geverifieerd
  • Algemene Leidraad voor maatschappelijke kosten-batenanalyse (2013); Werkgroep Discontovoet (2020 en 2025, Kamerstuk 29352 nr. 12); Handboek Milieuprijzen (2023)CPB/PBL; Werkgroep Discontovoet (2020, 2025); Ministerie van Financiën; CE Delft, 2013 Nog niet geverifieerd
Onderwerp
11
Terug naar alle analyses