Dienst Toeslagen keert ca. EUR 21,6 mld uit aan 6 mln huishoudens (2025): zorgtoeslag 6,54, huurtoeslag 5,29, kinderopvangtoeslag 5,14, kindgebonden budget 4,62 mld. Circa 23% krijgt een terugvordering, >500.000 huishoudens >EUR 500 (IBO 2023). Niet-gebruik 9-12% (ca. EUR 0,9 mld). Toeslagafbouw drijft marginale druk: 5% van werkenden >70%. Herstel toeslagenaffaire: budget EUR 11,8 mld (23e VGR, 2026), t/m 2025 EUR 6,9 mld besteed.
Het stelsel kiest voor gerichtheid en actualiteit: toeslagen zijn een voorschot op geschat actueel inkomen en worden achteraf vastgesteld. Wisselende inkomens en alles-of-niets-grenzen leiden tot terugvorderingen; de bewijslast en het doorgeven van wijzigingen liggen bij de burger. Dat veroorzaakt onzekerheid, schulden en niet-gebruik, en vraagt een omvangrijke uitvoering en controle.
Effecten van de situatie zonder nieuw beleid, in € miljoen per jaar met 1 decimaal. Negatief is een nadelig effect. Lage impact is de grens die het dichtst bij 0 ligt, hoge impact de grens die het verst van 0 ligt, voor positieve en negatieve effecten. Financiële effecten zijn begrotingsuitgaven, begrotingsinkomsten en gemiste belastinginkomsten; maatschappelijke effecten zijn welvaartseffecten; risico's staan als jaarlijkse bufferpremie, kans maal schade. Overdrachten en andere bedragen die niet in het saldo tellen staan apart en tellen niet mee in het totaal. Onderaan staat het totaal.
| Effect | Lage impact € mln/jaar | Midden € mln/jaar | Hoge impact € mln/jaar | Hoeveelheid | Bron |
|---|---|---|---|---|---|
| Financiële effecten (begroting en gemiste inkomsten) | |||||
| Begrotingsuitgaven (huidige situatie) | -2.128,3 | -2.128,3 | -2.128,3 | – peiljaar 2027 | dp:1609 src:1625 |
Begrotingsuitgaven huidige situatie, ontwerpbegroting 2027. Hfdst IXB Financien art. 13 Toeslagen 2.128,3 mln: personeel 406,7, materieel 38,8, opdrachten 152,9, bijdrage medeoverheden 205,0, schadevergoeding hersteloperatie 1.107,4, bijdrage andere hoofdstukken 212,7, overig 4,7. Hergebruik budgetitem 22, 23, 27. Uitvoering en herstel; de toeslagen zelf staan op andere hoofdstukken, huurtoeslag bij analyse 9. Budgetitems 22, 23 en 27 zijn de 2025-cijfers van dezelfde posten. dp:1609, Bron src:1625. Prijspeil en begrotingsjaar 2027; de bron geeft een puntraming, dus laag, midden en hoog gelijk. Uitgave, dus negatief. | |||||
| Begrotingsinkomsten (huidige situatie) | 311,2 | 311,2 | 311,2 | – peiljaar 2027 | dp:1610 src:1625 |
Begrotingsinkomsten huidige situatie, ontwerpbegroting 2027. Hfdst XV SZW art. 7 Kinderopvang, regeling Terugontvangsten kinderopvangtoeslag 311,2 mln. Hergebruik budgetitem 35. Alleen KOT staat als aparte ontvangst in de begrotingstabel; budgetitem 35 is de 2025-realisatie. Terugvorderingen ZT, HT en KGB niet apart in deze tabel. dp:1610, Bron src:1625. Prijspeil en begrotingsjaar 2027; de bron geeft een puntraming, dus laag, midden en hoog gelijk. Inkomst, dus positief. | |||||
| Subtotaal financiële effecten | -1.817,1 | -1.817,1 | -1.817,1 | ||
| Risico's (jaarlijkse bufferpremie) | |||||
| Rampenrisico (jaarlijkse premie) (eigen schatting) | -232,0 | -389,6 | -590,0 | 0,03 (0,02 tot 0,05) peiljaar 2026 | dp:661 src:117 src:134 |
Rampenrisico herhaling stelselbrede uitvoeringsramp zoals de toeslagenaffaire. Formule: jaarkans x schade per gebeurtenis. Jaarkans 0,0333, band 0,02-0,05, is een aangenomen kengetal 43, nog te valideren door CE Delft, verankerd aan 1 gebeurtenis in circa 20 jaar toeslagenstelsel. Schade herstelbudget 11,6-11,8 mld, dp:661, Bron src:117 en Bron src:134. Midden 0,0333 x 11.700 = 390 mln; laag 0,05 x 11.800 = 590; hoog 0,02 x 11.600 = 232. Lopende herstelbetalingen staan in Effect 57; dit is het risico op een nieuwe gebeurtenis. Risico, dus negatief. | |||||
| Subtotaal risico's | -232,0 | -389,6 | -590,0 | ||
| Totaal effect huidig beleid | -2.049,1 | -2.206,7 | -2.407,1 | financiële effecten + maatschappelijke effecten + risico's | |
| waarvan eigen schatting: -232,0 / -389,6 / -590,0 € mln per jaar (lage impact / midden / hoge impact) | |||||
Open data: help mee. Zie je een fout, een betere bron of een ontbrekend cijfer in deze analyse? Stel een correctie of aanvulling voor. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd; elke wijziging wordt gelogd.
Correctie of aanvulling voorstellenVoorschot + terugvordering (IBO 2023). Uitvoeringskosten art. 13 Toeslagen 2025: apparaat EUR 498,4 mln + toegerekend Belastingdienst EUR 232,8 mln (incl. herstelorganisatie UHT) = 2,3-3,4% van uitkeringen.
SVB AOW 0,4%, kinderbijslag 2,3%, AIO 9,7%; UWV 9,1%; bijstand indicatief ~25%. Claim 'helft is ambtenareninzet' geldt alleen voor kleine regelingen.
IBO-opties (afschaffen zorgtoeslag pol:139, T-2 met vangnet pol:138, kindregeling pol:141), kinderopvang direct gefinancierd per 2029 (pol:140), definitieve toekenning na toetsing (pol:137), PRO/GL-PvdA-pakket (CPB KiK 2027-2030, pol:136).
Hier en nu: inkomen, vertrouwen in instituties, stress/gezondheid. Later: schulden, kansen kinderen, overheidsfinancien. Elders: n.v.t.
Per maatregel het welvaartssaldo (vóór overlapcorrectie) en daaronder elke effectregel: bandbreedte, klasse, thema, rekenregel en bron. Overdrachten en begrotingsposten staan erbij, maar tellen niet in het welvaartssaldo.
Uitgaven −€ 8,1 mld per jaar
afschaffen vanaf 2028
Basis OWB 2027 (XVI.8 detail 10.5.1 Zorgtoeslag): 2028 8.050,1 / 2029 8.261,1 / 2030 8.560,8 mln (source 316; geverifieerd in Budgettaire_Tabellen_2027_OW en v_begroting_raming). Gekozen conform voorstel.md sectie 3 (basis = meest recente ontwerpbegroting); OWB 2026 gaf 9.032,2 voor 2028. Jaarrijen in policy_budgetitem_year sluiten aan. DefaultValue (-6,54 mld) = toeslagjaar 2025 uit bi 18, niet de begrotingsbasis. Zonder compensatie is dit een schijnbesparing: zie pb 25 (bi 89).
Uitgaven € 8,1 mld per jaar
nieuw vanaf 2028
Compensatie, concept-hoofdvariant IBO Toeslagen optie 11 (source 318): nieuwe rijksbijdrage Zvf = zorgtoeslagbudget, nominale premie ca. EUR 471 lager (pp 2024), aanvullend WML +5,0%, AHK +EUR 600, tarief +4,25 pp (budgetneutraal, PM); staatssteunrisico/EC-notificatie. Bedragen = zorgtoeslag OWB 2027 (8.050,1 / 8.261,1 / 8.560,8 mln, source 316). Anker XVI.8 detail 40.4.1 (Rb Zvf 18-, meest verwant; BIKK gaat naar Flz/Wlz, source 321). Alternatieven: (a) IBO optie 8: WML +10,3%, AHK +EUR 750, tarief +3,02 pp, budgetneutraal in invoeringsjaar; extra AHK-reparatie EUR 3,2 mld (source 318); (b) lagere premie via hogere IAB (IBO optie 12; CPB KiK: premie EUR 600, lastenverschuiving naar bedrijven 14,2 mld, bi 60, source 123); (c) CPB KiK: WML +5,7% = +5,3 mld (source 123). SER-conceptadvies (NRC 21-9-2026) niet gepubliceerd, geen bron voor bedragen. Keuze via Action 187 (politician).
Deze effecten hebben nog geen bedrag en tellen niet mee in de bedragen hierboven. Klik door naar de effectregel.
Voor het rampscenario en de omvang van de geldstroom is nog geen bron per bedrag vastgelegd. Hieronder staan de bronnen en datapunten van de hele analyse.