Energie-afhankelijkheid

Analyse dossier

Miljarden weglekken naar buitenlandse aandeelhouders van energiebedrijven terwijl burgers energiearmoede lijden.

Grondoorzaak

Privatisering van vitale infrastructuur zonder behoud van publieke sturing.

Sociale schade

8 /10

Complexiteit

6 /10

Escalatierisico

9 /10

Open data: help mee. Zie je een fout, een betere bron of een ontbrekend cijfer in deze analyse? Stel een correctie of aanvulling voor. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd; elke wijziging wordt gelogd.

Correctie of aanvulling voorstellen

Video / media

Analyse

Kapitaal-extractie door geprivatiseerde nutsbedrijven leidt tot energiearmoede en verlies van nationale sturing.

Netcongestie, officiele cijfers (Action 206, src:373): Netbeheer Nederland, Stand van de Uitvoering 2025 (stand eind 2025): wachtlijst invoeding regionale netbeheerders 5.027 MW, TenneT 27,6 GW; wachtlijst afname regionaal 9.305 MW, TenneT 35,0 GW (dp:461). Het eerder gebruikte cijfer van 10,5 GW (dp:11) komt met geen enkel officieel cijfer overeen en is gemarkeerd als niet-officieel (waarde niet gewijzigd). De 3,5 mld weglek naar buitenlandse aandeelhouders is nog niet onderbouwd (Action 210).

Betrokken bestuurders

Maatregelen

Herkomst van de bedragen per maatregel

Herkomst van de bedragen

Bronnen van deze analyse

Voor het rampscenario en de omvang van de geldstroom is nog geen bron per bedrag vastgelegd. Hieronder staan de bronnen en datapunten van de hele analyse.

Bronnen

CBS StatLine 82610NED Hernieuwbare elektriciteit; productie en vermogen (gewijzigd 19-6-2026)Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), 2026 Nog niet geverifieerd
Stand van de Uitvoering 2025 - Netuitbreiding op recordtempo, toch groeit vraag sneller (LAN-voortgang; wachtlijsten netcapaciteit)Netbeheer Nederland (i.s.m. Landelijk Actieprogramma Netcongestie), 2026 Nog niet geverifieerd
Eerst programmeren, dan prioriteren - democratische zeggenschap over het stroomnet van morgen (advies netcongestie)Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB), 2026
Origineel gecontroleerd
Volledig advies (PDF) en samenvatting zelf gelezen 9-10-2026; lokaal /workspace/rob_netcongestie/. PDF: https://www.raadopenbaarbestuur.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2026/10/07/netcongestie/rob-advies-controle-en-zeggenschap-netbeheer.pdf (door scientist, 9-10-2026)

Datapunten

Netcongestie Wachtlijst (Capaciteit) Betrouwbaarheid laag (2/10)
Netcongestie wachtlijst invoeding eind 2025 (officieel: regionaal / TenneT) Betrouwbaarheid hoog (90/100)
Landelijke capaciteitskaart kleurt vrijwel volledig rood (ROB 2026); netcapaciteit is een schaars goed en verdeling is een politiek verdelingsvraagstuk geworden Betrouwbaarheid nog niet beoordeeld
Internationaal: minstens 15 EU-lidstaten hebben wachtrijen voor netaansluiting; meeste hanteren first come, first served met uitzonderingen Betrouwbaarheid nog niet beoordeeld
Koude-gerelateerde extra sterfte NL: gemiddeld 11.988 per jaar (95%-CI 7.554-15.609), 2010-2019 Betrouwbaarheid hoog (85/100)
Hitte-gerelateerde extra sterfte NL: gemiddeld 346 per jaar (95%-CI 44-558), 2010-2019 Betrouwbaarheid hoog (85/100)
UK: 21,5% van de extra wintersterfte toe te rekenen aan het koudste kwart van de woningen (Engeland/Wales 1986-1996) Betrouwbaarheid laag (30/100)

Bronnen bij deze analyse

CBS StatLine 82610NED Hernieuwbare elektriciteit; productie en vermogen (gewijzigd 19-6-2026)onlineCentraal Bureau voor de Statistiek (CBS) 2026
Eerst programmeren, dan prioriteren - democratische zeggenschap over het stroomnet van morgen (advies netcongestie)document onlineRaad voor het Openbaar Bestuur (ROB) 2026
Stand van de Uitvoering 2025 - Netuitbreiding op recordtempo, toch groeit vraag sneller (LAN-voortgang; wachtlijsten netcapaciteit)onlineNetbeheer Nederland (i.s.m. Landelijk Actieprogramma Netcongestie) 2026

Datapunten bij deze analyse

1157 kwalitatief Landelijke capaciteitskaart kleurt vrijwel volledig rood (ROB 2026); netcapaciteit is een schaars goed en verdeling is een politiek verdelingsvraagstuk gewordenbron
7 Percentage Aandeel Hernieuwbare Elektriciteitbron
11 Decimal Netcongestie Wachtlijst (Capaciteit)bron
1162 aantal lidstaten Internationaal: minstens 15 EU-lidstaten hebben wachtrijen voor netaansluiting; meeste hanteren first come, first served met uitzonderingenbron
461 MW Netcongestie wachtlijst invoeding eind 2025 (officieel: regionaal / TenneT)bron
1787 sterfgevallen per jaar Hitte-gerelateerde extra sterfte NL: gemiddeld 346 per jaar (95%-CI 44-558), 2010-2019bron
1786 sterfgevallen per jaar Koude-gerelateerde extra sterfte NL: gemiddeld 11.988 per jaar (95%-CI 7.554-15.609), 2010-2019bron
1788 % van extra wintersterfte UK: 21,5% van de extra wintersterfte toe te rekenen aan het koudste kwart van de woningen (Engeland/Wales 1986-1996)bron