Nederland heeft 8.364 kt vergunde verbrandingscapaciteit, terwijl in 2024 5.815 kt Nederlands afval werd verbrand; het verschil wordt deels opgevuld met import, 606 kt in 2024 en 1.910 kt in piekjaar 2017 (src:1283). In 2024 stootten AVI's 6,6 Mt CO2 uit, waarvan 4,2 Mt biogeen als memo-post buiten de boeken blijft (dp:1083). Het nominale CO2-heffingstarief voor AVI's is 103,66 euro per ton CO2 in 2026 (src:1286), maar door dispensatierechten betaalt een AVI per ton afval slechts 5,34 euro (src:1038). Het kabinet heeft het tariefpad van de afvalstoffenbelasting en de CO2-heffing in 2026 afgezwakt (src:1288). Verbranden blijft daardoor goedkoop en concurreert met preventie en recycling.
1. Overcapaciteit: AVI's zijn gebouwd op een groter afvalaanbod en moeten hun ovens vol houden; import met ILT-toestemming vult het gat (src:1284, src:1285). 2. Nul-telling van het biogene deel: twee derde van de CO2 uit restafval telt als biogeen en draagt geen prijs (dp:960, dp:1083), dezelfde perverse prikkel als bij biomassa (ana:67). 3. Dispensatierechten maken de effectieve CO2-prijs een fractie van het nominale tarief (src:1038). 4. De R1-status maakt verbranden juridisch nuttige toepassing en daarmee importeerbaar (src:1289). 5. Warmtenetten en stroomlevering maken AVI's tot vaste leverancier, wat afbouw politiek lastig maakt (dp:963, dp:971).
Effecten van de situatie zonder nieuw beleid, in € miljoen per jaar met 1 decimaal. Negatief is een nadelig effect. Lage impact is de grens die het dichtst bij 0 ligt, hoge impact de grens die het verst van 0 ligt, voor positieve en negatieve effecten. Financiële effecten zijn begrotingsuitgaven, begrotingsinkomsten en gemiste belastinginkomsten; maatschappelijke effecten zijn welvaartseffecten; risico's staan als jaarlijkse bufferpremie, kans maal schade. Overdrachten en andere bedragen die niet in het saldo tellen staan apart en tellen niet mee in het totaal. Onderaan staat het totaal.
| Effect | Lage impact € mln/jaar | Midden € mln/jaar | Hoge impact € mln/jaar | Hoeveelheid | Bron |
|---|---|---|---|---|---|
| Maatschappelijke effecten (welvaart) | |||||
| Klimaateffecten (CO2-emissies, gemonetariseerd) | -227,1 | -362,4 | -662,0 | 2.416.000 peiljaar 2024 | dp:1083 src:182 src:441 |
Klimaatschade van de fossiele CO2-uitstoot van afvalverbranding 2024, huidige situatie. 2,42 Mt fossiel van 6,61 Mt totaal, NID 2026 tabel 3.9, Bron src:441, dp:1083, x WLO 2025 CO2-prijs 94 / 150 / 274 euro per ton, Bron src:182, dp:1038 = 227,1 / 362,4 / 662,0 mln euro per jaar, prijspeil 2021. Biogene 4,2 Mt niet meegeteld, IPCC-conventie. KplusV geeft 2,07 Mt fossiel, dp:960. Bruto schade: CO2-heffing en ETS niet afgetrokken. Schade, dus negatief. | |||||
| Subtotaal maatschappelijke effecten | -227,1 | -362,4 | -662,0 | ||
| Totaal effect huidig beleid | -227,1 | -362,4 | -662,0 | financiële effecten + maatschappelijke effecten + risico's | |
Open data: help mee. Zie je een fout, een betere bron of een ontbrekend cijfer in deze analyse? Stel een correctie of aanvulling voor. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd; elke wijziging wordt gelogd.
Correctie of aanvulling voorstellenFysieke infrastructuur en hulpbronnen. Twaalf AVI's met 8.364 kt vergunde capaciteit (src:1283) leveren 3.580 GWh stroom en 15,9 PJ warmte (dp:963); AVI-warmte is 17 procent van de bronnen van warmtenetten (dp:920) en in Arnhem en Nijmegen meer dan 93 procent (dp:971). Per ton restafval komt 0,959 t CO2 vrij, waarvan 66,4 procent biogeen (dp:960). Bodemas en vliegas blijven over en import brengt CO2, stikstof en bodemas van andere landen naar Nederland (src:1284).
Stopmaatregelen eerst. Het biogene deel van de AVI-uitstoot niet langer op nul zetten, in lijn met pol:253 voor biomassa. De dispensatierechten in de CO2-heffing afbouwen (pol:327), zodat het tarief van 103,66 euro per ton CO2 (src:1286) ook werkelijk wordt betaald in plaats van 5,34 euro per ton afval (src:1038). De afzwakking uit 2026 terugdraaien (pol:328): afvalstoffenbelasting 81 in plaats van 124,20 euro per ton en 304 euro per ton CO2 pas in 2035 (src:1288; huidig tarief 40,85 euro, src:1287). Een importplafond als regel, niet alleen als noodknop bij verdringing (src:1285, pol:329). Afvalwarmte niet als duurzaam tellen (pol:275).
Bronmaatregelen. De vergunde capaciteit gefaseerd afbouwen naar het Nederlandse aanbod min de preventiedoelen (pol:330); het Rijk noemt dat doel wel, maar zonder pad (src:1284). Preventie en hergebruik via diftar, statiegeld en een verbod op verbranden van recyclebare stromen (pol:331).
Herstel en gevolgen. CCS op het resterende vermogen, gefinancierd uit de heffing; hoogwaardige verwerking van bodemas (pol:332). Warmtenetten op AVI-warmte krijgen een vervangingsplan (ana:53, pol:341). De gevolgen voor de afvalstoffenheffing van huishoudens worden expliciet gemaakt.
Waardering. Met een hoge CO2-prijs als standaard op de werkelijke uitstoot van 6,6 Mt (dp:1083), met de biogene 4,2 Mt als gevoeligheidsvariant. Een bedrag daarvoor is een eigen rekenregel en geen gemeten datapoint.
Datagaten. NOx-, fijnstof- en dioxine-emissies en gezondheidsschade; afvalstoffenheffing per huishouden; eigendom en dividend van AVI's; recyclebaar aandeel in restafval; officieel capaciteitsafbouwpad.