Migratie bepaalt vrijwel de hele bevolkingsgroei: 2025 migratiesaldo ~94k, natuurlijke aanwas -7k (dp:340). Beleidsarm naar 19,6 mln inwoners in 2050 (dp:349), met druk op woningen, ruimte, drinkwater, stroomnet, zorg en onderwijs. Het debat behandelt migratie als een stroom, terwijl asiel, studie, arbeid (EU en niet-EU) en gezin andere oorzaken, verblijfsduur en beleidsknoppen hebben.
Het economisch model leunt op goedkope, flexibele (vooral EU-)arbeid in distributie, voedingsindustrie (o.a. vlees), land- en tuinbouw en bouw: private baten, publieke lasten (SDO p.365, Roemer, SER). Bestaand beleid jaagt dit aan: sectorale fiscale subsidies (btw sierteelt, BOR), behoudend-permissief ruimtelijk beleid voor distributie en beperkte beprijzing van externe effecten (IBO p.80), en fiscale/toelatingsregelingen voor kennismigranten (expatregeling, looncriterium). Daarnaast internationalisering hoger onderwijs en verdragsgebonden asiel/gezin. Sturing gebeurt grotendeels indirect en zonder integraal kader (SDO p.364-365).
Effecten van de situatie zonder nieuw beleid, in € miljoen per jaar met 1 decimaal. Negatief is een nadelig effect. Lage impact is de grens die het dichtst bij 0 ligt, hoge impact de grens die het verst van 0 ligt, voor positieve en negatieve effecten. Financiële effecten zijn begrotingsuitgaven, begrotingsinkomsten en gemiste belastinginkomsten; maatschappelijke effecten zijn welvaartseffecten; risico's staan als jaarlijkse bufferpremie, kans maal schade. Overdrachten en andere bedragen die niet in het saldo tellen staan apart en tellen niet mee in het totaal. Onderaan staat het totaal.
| Effect | Lage impact € mln/jaar | Midden € mln/jaar | Hoge impact € mln/jaar | Hoeveelheid | Bron |
|---|---|---|---|---|---|
| Financiële effecten (begroting en gemiste inkomsten) | |||||
| Begrotingsuitgaven (huidige situatie) | -8.680,1 | -8.680,1 | -8.680,1 | – peiljaar 2027 | dp:1619 src:1625 |
Begrotingsuitgaven huidige situatie, ontwerpbegroting 2027. Hfdst XX Asiel en Migratie alle artikelen 8.198,2 mln; Hfdst XV SZW art. 13 Inburgering en integratie 481,9 mln. Budgetitem 133 opvang Oekraiense ontheemden 2026 niet apart opgeteld. dp:1619, Bron src:1625. Prijspeil en begrotingsjaar 2027; de bron geeft een puntraming, dus laag, midden en hoog gelijk. Uitgave, dus negatief. | |||||
| Begrotingsinkomsten (huidige situatie) | 18,3 | 18,3 | 18,3 | – peiljaar 2027 | dp:1620 src:1625 |
Begrotingsinkomsten huidige situatie, ontwerpbegroting 2027. Hfdst XX Asiel en Migratie ontvangsten 13,8 mln; Hfdst XV SZW art. 13 ontvangsten 4,5 mln. dp:1620, Bron src:1625. Prijspeil en begrotingsjaar 2027; de bron geeft een puntraming, dus laag, midden en hoog gelijk. Inkomst, dus positief. | |||||
| Subtotaal financiële effecten | -8.661,8 | -8.661,8 | -8.661,8 | ||
| Totaal effect huidig beleid | -8.661,8 | -8.661,8 | -8.661,8 | financiële effecten + maatschappelijke effecten + risico's | |
Open data: help mee. Zie je een fout, een betere bron of een ontbrekend cijfer in deze analyse? Stel een correctie of aanvulling voor. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd; elke wijziging wordt gelogd.
Correctie of aanvulling voorstellenSTATUS: concept-analyse scientist 26-9-2026, herzien volgens regel 9 en 'voorkomen is beter dan genezen'; aangevuld met asieloorzaken en (26-9-2026 17:30) klimaat als medeoorzaak. Politieke keuze via Action 180; scientist kiest niet. Herzien 27-9-2026: totaal stopmaatregelen als bandbreedte met voorbehoud, 733 (P162) als bovengrens, kabinetscijfer 305 naast 345 (P164), horizon 359,5 (P159).
ORDENING (expliciet, voorkomen boven genezen): maatregelen worden aan het begin van de pijplijn gezocht, niet aan het eind. Volgorde: (1) STOP = bestaand beleid beeindigen dat migratie aanjaagt; (2) BRON = migratiedruk bij de oorzaak voorkomen (economische structuur: minder afhankelijkheid van laagbetaald, arbeidsintensief werk; bij asiel oorzaken in herkomstlanden alleen met officiele bron); (3) GEVOLGEN = achteraf opvangen (opvang, integratie, huisvesting). Kader: pol:158 (KADER) (streefbandbreedte). Indeling: (1) pol:162-168, pol:160 en pol:170; (2) pol:159 en pol:171; (3) pol:161.
KOPPELINGEN: subject 158 is via subject_subject gekoppeld aan Asielmigratie (91), en 91 aan Rusland-Oekraine conflict (125), Gaza (198), Zionisme (154) en Regime Change operations (200) (records 458-467).
KERN (parafrase Staatscommissie, geen citaat): omvang en samenstelling van arbeidsmigratie volgen uit keuzes over de economische structuur en het bijbehorende industrie-, bedrijven-, arbeidsmarkt- en onderwijsbeleid; sturing gebeurt feitelijk indirect (SDO p.364-365, src:262). Je krijgt de migratie die past bij het economisch beleid dat je voert. Toeschrijving aan M. Sie Dhian Ho niet geverifieerd (Action 181). IBO (src:268, p.80): behoudend ruimtelijk beleid, sectorale fiscale subsidies en beperkte beprijzing van externe effecten vergroten het ruimtebeslag en de vraag naar arbeidsmigranten in arbeidsmigratie-intensieve sectoren; advies: ondoelmatige sectorale (fiscale) subsidies afschaffen of beperken.
NULALTERNATIEF: 18,13 mln inwoners 1-1-2026; 2025 immigratie 308k, emigratie 215k, saldo ~94k (dp:340). CBS: 19,64 mln in 2050 (16,3-22,0), saldo 2050 ~57k (dp:349).
PER STROOM: 1. Arbeid EU 41k (2024), ~2/3 arbeidsmigratie (dp:342); ~helft uitzend, 50-57% laag inkomen, land-/tuinbouw, voedingsindustrie, distributie, bouw (dp:356, dp:357); ~3/4 vertrekt binnen 10 jaar (dp:347). Vrij verkeer: alleen indirecte knoppen. 2. Niet-EU/kennis: kennismigranten 26,2k (2022) naar 14k (2025) (dp:343); nationale knop. 3. Studie 38k (2024), 7% (1999) naar 20% (2019); >80% vertrekt (dp:345, dp:347, dp:360). 4. Gezin 68k (2024); ~6 per 10 arbeidsmigranten (dp:344); EVRM art. 8/richtlijn. 5. Asiel 34,5k (2025, waarvan 16,5k nareis), gem. 9%; ~3/4 blijft (dp:341, dp:347); Vluchtelingenverdrag/EVRM/EU-recht, geen quota. Langjarig: gezin 33-35%, arbeid 23-25%, studie 15%, asiel 12% (dp:346).
SCENARIO'S 2050 (dp:348): saldo -20k=16,6 mln; 20k=18,1; 40k=18,8; 68k=19,8; 100k=21,0; 150k=22,8. Elke 20k saldo ~700k inwoners. Commissie: gematigd 19-20 mln. Kader 158: saldo ~20-40k.
(1) STOPMAATREGELEN (regel 9, eerst onderzocht):
- pol:162 Stop expatregeling 30%/27% (Wet LB): IBO '--'; opbrengst 147 (2029) tot 733 mln structureel (pe 81, bi 84; beslag 1.249 mln 2023). Tegenbewijs SEO: netto +128,5 mln/jr, trekt kennismigranten aan (src:274, dp:363). Label: 733 is de IBO-raming (fiche 4.13 p.190, bij behoud ETK, structureel in 2033, ingroeipad 5 jaar) en geldt hier als BOVENGRENS. De fiche noemt het forfait van 27% vanaf 2027 als geldend beleid, maar vermeldt niet tegenover welk basispad is geraamd; een officiele raming tegenover het basispad met 27% is niet gevonden, dus niet herberekend. De werkelijke opbrengst kan lager uitvallen (gedrag, minder kennismigranten; SEO). Middel-sterk.
- pol:163 Stop laag looncriterium/ruim erkend referentschap kennismigranten (AMvB/Vw): 1,28x naar >=1,3x of afschaffen; '-'/'--'; geen budget; uitwijkrisico blauwe kaart/detachering (src:275, dp:364). Middel.
- pol:164 Stop verlaagd btw sierteelt: +345 mln structureel (IBO fiche 3.1 p.122, ingang 1-7-2026, prijspeil en gedrag niet vermeld; pe 82, bi 85). Kabinet (Belastingplan 2027, src:319/src:320, CPB-gecertificeerd): +305 mln/jr vanaf 2028, prijspeil 2026, geen gedragseffect aangenomen. Verschil: lagere grondslag (CBS btw-bestanden 2025; budgettair belang 2026 308 mln, MN2027, src:317), latere ingangsdatum en ander prijspeil, niet gedrag. Voor sommen met de rijksbegroting geldt 305; het wetsvoorstel ligt al voor; '-' onzeker; tuinbouw 40-42% arbeidsmigrant, glastuinbouw ~80% buitenlands (dp:365); Dialogic: ondoelmatig. Budget sterk, effect zwak-middel.
- pol:165 Stop BOR-waarderingsfaciliteit: +175 mln structureel (pe 83, bi 86); '-' indirect via liquidatie onrendabele (landbouw)bedrijven. Zwak.
- pol:166 Stop doorlenen uitzendkrachten: '- of 0'; 20.065 bureaus, +70% in 10 jaar (dp:369). Zwak.
- pol:167 Stop au-pairregeling: '-'; 2.310 vergunningen (2024) (dp:367); klein.
- pol:168 Stop ruimte/acquisitie XXL-distributie zonder arbeidstoets: DC's +40% (2016-2021), ~5.000 ha, ~40% uitgezonden arbeidsmigranten in logistiek (dp:366); effect onbekend. Mechanisme sterk, effect niet gekwantificeerd.
- pol:160 (1 STOP) Stop permissief internationaliseringsbeleid (werving, Engelstalig aanbod); WIB 36.555 nog in TK (src:276). EER-bekostiging stoppen bespaart niets: CPB netto +5,0k/+16,9k per student (src:273, dp:368).
Totaal met bedrag (162+164+165): bandbreedte ca. 1.213-1.253 mln/jr structureel (733 + 305 a 345 + 175), met voorbehoud: (a) 733 is een bovengrens (zie 162), dus het totaal ook; (b) samenloop tussen de maatregelen is niet getoetst (btw sierteelt en BOR raken deels dezelfde bedrijven); (c) ingangs- en structurele jaren verschillen (164: 2027 resp. 2028; 165: 2032; 162: 2033), net als prijspeilen (2025/2026, niet overal vermeld); (d) het gaat om budgettaire effecten (overdrachten), niet om een welvaartssaldo. Eerder stond hier +1.253 als puntschatting.
AFGEVALLEN: ETK-uitruilverbod (IBO '+-', SEO effect zeer beperkt); rode diesel (al geschrapt, src:277); verlaagd EB-tarief glastuinbouw (al in afbouw 2025-2035; versnelling zonder bedrag, gat); landbouwvrijstelling (effect 0); WKR zonder NL-werkgever (0); btw arbeidsintensieve isolatie (38 mln, zeer onzeker, botst met klimaat); pilot startup-personeel (+- of -); huisvesting via werkgever (0 op omvang, wel omstandigheden: 159); energievoordelen grootverbruikers (geen migratieverband in bronnen).
(2) BRONMAATREGELEN - pol:159 (2 BRON) economische structuur: WML +10%, automatisering distributie, +5 teams Arbeidsinspectie ('-'), uitzendverbod risicosectoren ('-/+') (dp:362); kosten 340 mln structureel (bi 81) + 19,5 mln (bi 82), pe 78-80. Horizon pe 78 (-359,5): de 340 (WML, fiche 1.5 p.23) wordt pas rond 2060 bereikt (45, 80, 110 mln in 2028-2030); de 19,5 (Arbeidsinspectie, fiche 4.10 p.176) geldt vanaf 2031; in 2030 samen 125,6 mln. pe 79/80 = 0: niet gekwantificeerd, geen bron. Handhavingsdekking <4% (dp:358). SER: goedkope arbeid remt innovatie (src:267). Asiel: zie ASIELOORZAKEN hieronder (171).
ASIELOORZAKEN (conflict en geweld; rol NL-beleid):
- Instroom 2025 incl. nareis 42.360 (CBS): Syrie 15.485 (12.110 nareis), Eritrea 3.490, Jemen 1.990, Somalie 1.780, Afghanistan 1.000, Irak 915, Soedan 820 (dp:370; src:278, src:279). Aandeel conflictlanden (Syrie, Afghanistan, Eritrea, Jemen, Oekraine) 52-60% in 2022-2025, breed (+Soedan, Somalie, Irak) 60-66%; eigen berekening, landenkeuze is een aanname (dp:371). Oekrainers vallen onder de Richtlijn tijdelijke bescherming, niet onder asiel: 138.890 in BRP op 30-6-2026 (dp:372, src:280).
- Drijver: UNHCR 117,8 mln gedwongen ontheemd door vervolging, conflict en geweld; 65% in buurlanden (dp:374, src:281). WODC: veiligheid is de hoofdreden om te vluchten; netwerken bepalen de bestemming; NL-asielbeleid heeft geen aanzuigende werking van betekenis (src:282).
- Omvang post-9/11-oorlogen (Costs of War, Brown University; academisch, niet-officieel; toegevoegd 26-9-2026): Afghanistan, Pakistan, Irak, Syrie, Jemen e.a. t/m 2023 905.000-940.000 directe oorlogsdoden, waarvan 408.749-432.093 burgers (dp:388, src:304); 4,5-4,7 mln doden direct+indirect, ratio-schatting (4 indirect per direct), precieze sterfte onbekend (dp:389, src:303); minstens 38 mln ontheemd, cumulatief, mogelijk 49-60 mln (dp:390, src:305). Telt alle strijdende partijen, niet alleen de VS; geen kwantitatief verband met asielinstroom NL.
- Feitelijk: de Syrische stroom komt primair voort uit de Syrische burgeroorlog (Assad-regime, IS, betrokkenheid Rusland/Iran), niet uit Israelisch geweld. Directe band met Israelisch geweld: ontheemden in Gaza (2 mln, eind 2025) en Libanon (~1 mln, begin 2026), maar lage instroom in NL: eerste aanvragen 2025 Palestijnse Gebieden 126, Libanon 90 (~0,9%) (dp:373).
- NL-beleid: wapenexportvergunningen 2024 1.867,95 mln, Midden-Oosten 22 mln; 7 van 9 afwijzingen betroffen Israel (dp:375, src:287). EU-criteria 2(c) en 3 verbieden export bij risico op ernstige IHR-schendingen of op uitlokken/verlengen van conflict (src:288). F-35: hof 12-2-2024 gelastte stop export naar Israel; HR 3-10-2025 vernietigde dat, maar de minister is bij herbeoordeling gebonden aan criterium 2(c), herbeoordeling binnen 6 weken (src:285); kabinet handhaafde uitsluiting Israel op 14-11-2025 (src:286); volgens PAX (niet-officieel) ook op 4-6-2026. Irak 2003: politieke steun zonder adequaat volkenrechtelijk mandaat (Davids, src:289).
- Niet onderbouwd: een causaal, gekwantificeerd verband tussen NL-wapenexport, militaire steun of buitenlands beleid en asielinstroom in NL is in geen officiele bron gevonden. Ook voor EU-handels-, landbouw- en visserijbeleid geen officiele bron.
- Maatregelen: pol:170 (1 STOP) wapenexport strikt toetsen aan criteria 2 en 3 (juridisch sterk, migratie-effect niet onderbouwd); pol:171 (2 BRON) conflictpreventie, bescherming en perspectief in de regio, gerichte OS (zwak-middel: IOB 2018 grondoorzaken weinig haalbaar; IOB 2026 partnerschappen beperkt effect, informatiecampagnes geen effect; src:283, src:284).
KLIMAAT ALS MEDEOORZAAK (toegevoegd 26-9-2026; src:290; dp:379-381): signalering 'In beweging komen' (23-9-2026) van de Wetenschappelijke Klimaatraad (WKR, wkr.nl; niet de WRR) en de Adviesraad Migratie. Klimaatgerelateerde migratie is al realiteit, de omvang is onzeker en het meeste is intern of regionaal. Gem. ~24 mln/jr ontheemd door extreem weer, 45,8 mln in 2024 (dp:379). Wereldbank: 44-216 mln interne klimaatmigranten in 2050, grote onzekerheid (dp:380). Voor grootschalige migratie naar Europa is weinig feitelijk bewijs; er is geen raming voor instroom in NL. Koninkrijk: Sint Maarten na Irma ~7.000 ontheemd; 11% van Nederlanders overweegt te verhuizen door overstromingsrisico (dp:381). Indeling volgens regel 10: (2) BRON = klimaatadaptatie en klimaatbestendigheid in lage- en middeninkomenslanden, vasthouden aan klimaatfinanciering (sluit aan bij 171); emissiereductie zelf hoort bij de klimaatdossiers (subject 93, 132). (3) GEVOLGEN = EU-monitoring via het Asiel- en Migratiepact en eventuele (tijdelijke) nationale bescherming (politieke keuze, raakt 161). Binnenlands raakt adaptatie de vraag waar we in de toekomst kunnen wonen (woningen/ruimte/water, ana:34). Geen policy aangemaakt: de raden geven richtingen zonder bedrag of effect op aantallen.
(3) GEVOLGEN ACHTERAF - pol:161 (3 GEVOLGEN) asiel: opvang, snelle procedures, integratie, EU-verdeling met bevolkingsdichtheid. Gevolgen breed: grijze druk 34 naar ~45% (dp:350); migratie lost vergrijzing niet op (dp:351); vrouwen +700k fte (dp:352); huishoudens 8 naar 10,8 mln, 17-28k ha (dp:354); zorgtekort 135k (2031) (dp:353); fiscaal OESO -0,5 tot +0,5% bbp (dp:361); Van de Beek -17 mld/jr omstreden (bi 83).
HOLISME (regel 8): woningen (ana:34, ana:30, ana:8); ruimte (mandaat 1; dp:354); stroomnet (46, 53); drinkwater (dp:355; geen analyse: gat); zorg (50); onderwijs (gat); vervoer/logistiek (54, mandaat 18); klimaatadaptatie/overstromingsrisico (dp:381; subject 93).
MANDAAT 11 (Gemanagede Transitie & Bestaanszekerheid): hoofdknop is economische structuur. Geen dekkend migratiemandaat (Action 182).
IDS: src:262-290, src:303-305. dp:340-358, dp:360-375, dp:379-381, dp:388-390. BUDGETITEMS 81-86. pol:158-168, pol:170, pol:171. POLICY_EFFECT 78-83 (bronkoppeling pes 93-96). ACTIONS 179 (datagaten, aangevuld), 180, 181, 182.
GATEN: effect knoppen op aantallen; NFIA-/DC-ruimtebeleid; bedrag versnelde EB-afbouw; causaal effect NL-wapenexport/buitenlands beleid op asielinstroom; EU-handels-/visserijbeleid; budget opvang in de regio; stand WIB en kennismigrantenregeling; drinkwater- en onderwijsanalyse; raming klimaatgerelateerde migratie naar EU/NL (bestaat niet volgens WKR).
Per maatregel het welvaartssaldo (vóór overlapcorrectie) en daaronder elke effectregel: bandbreedte, klasse, thema, rekenregel en bron. Overdrachten en begrotingsposten staan erbij, maar tellen niet in het welvaartssaldo.
−€ 359,5 mln per jaar
Nog geen bandbreedte: één schatting
Correctie voorstellen€ 733 mln per jaar
Nog geen bandbreedte: één schatting
Correctie voorstellen€ 345 mln per jaar
Nog geen bandbreedte: één schatting
Correctie voorstellenOntvangsten € 305 mln per jaar
afschaffen vanaf 2028
Verklaring 345 (IBO, pe 82) vs 305 (kabinet): (1) gedrag verklaart niets: BP2027 neemt geen gedragseffect aan conform CPB-memo (ramingstoelichting 3.17, source 319), IBO-fiche 3.1 (source 268) noemt geen gedrag; daarom BehaviourAdjusted 0. (2) Prijspeil: kabinet 2026; IBO vermeldt geen prijspeil. (3) Ingang: IBO 1-7-2026, kabinet 1-1-2028 (MvT BP2027, source 320). (4) Grondslag: budgettair belang neerwaarts bijgesteld, MN2026 2025 311 / 2026 330 (source 295) naar MN2027 301 / 308 / 314 (source 317); eigen afleiding (niet in bron): 345 past bij het oudere MN2026-pad. (5) Afbakening gelijk (hele tabel I-post sierteelt). MvT: prijsstijging ca. 11% bij volledige doorberekening. CPB-certificering: onzekerheid gemiddeld.
€ 175 mln per jaar
Nog geen bandbreedte: één schatting
Correctie voorstellenDeze effecten hebben nog geen bedrag en tellen niet mee in de bedragen hierboven. Klik door naar de effectregel.