Wist je dat een forse krimp prima haalbaar is zonder dat dit de Nederlandse reiziger en economie ernstig schaadt? Het overgrote deel van het vliegverkeer betreft overstappers die niet bijdragen aan het welzijn van Nederland en vliegtoerisme.
Schiphol overschrijdt de milieurandvoorwaarden (klimaat, geluid, luchtkwaliteit, stikstof) van de omliggende leefomgeving en staat op gespannen voet met de nationale klimaatdoelen. In 2025 was 36,6% van de 68,8 mln passagiers transferpassagier (Traffic Review 2025, source 783): zij komen niet uit Nederland en gaan er niet heen, betalen geen vliegbelasting en dragen vooral via de netwerkkwaliteit bij aan de Nederlandse welvaart, terwijl de externe kosten wel in Nederland vallen. De uitstoot is scheef verdeeld: ca. 6% van de vluchten vanaf Europese luchthavens (langeafstand, >4.000 km) veroorzaakt ca. de helft van de CO2 (EUROCONTROL 2021: 48% in 2019; EAER 2025: 46% in 2023; source 779, 780). Dat gaat over vluchten, Europa-breed, niet specifiek Schiphol. Bij personen: hooguit 1% van de wereldbevolking veroorzaakt meer dan de helft van de CO2 van passagiersluchtvaart (Gossling & Humpe 2020, source 781), en 8% van de Nederlanders maakt 40% van de vliegreizen (KiM 2018, source 782). [Correctie 2-10-2026: de eerdere claim '5% van de vluchten veroorzaakt de helft van de uitstoot; 40% veelvliegers (8% van de unieke passagiers)' had geen bron en is vervangen door deze bronnen.]
De luchtvaartsector betaalt de externe milieu- en klimaatkosten van haar activiteiten niet volledig door (geen accijns op kerosine, beperkte CO2-beprijzing, belastingvrijstellingen), waardoor het vliegvolume structureel hoger ligt dan maatschappelijk optimaal. Schiphols hubfunctie vergroot dit volume verder via transferpassagiers zonder Nederlandse herkomst of bestemming.
Deze website geeft inzicht in de data en de wetenschap. Met deze data is het mogelijk de luchtvaart evenredig laten bijdragen aan de klimaatdoelstellingen van Parijs en de WHO normen voor luchtkwaliteit en geluid.
Rechts staan de diverse deelonderwerpen die meer inzicht geven in dit dossier.
Om binnen de grenzen te blijven van wat de biosfeer nog kan opnemen aan broeikasgassen moet uitstoot van de luchtvaart afnemen. En dat begint met slim krimpen: op basis van data minder-men anders vliegen zodanig dat de Nederlander er zo weinig mogelijk nadeel van ondervindt. De helft van de uitstoot wordt veroorzaakt door slechts 5% van de vluchten (lange afstand). Veertig procent van het verkeer bestaat uit veelvliegers (8% van totaal aantal unieke passagiers). En een groot deel van de passagiers die op Schiphol vertrekken en aankomen, stapten over op een andere vlucht van- of naar de eindbestemming.
We ordenen oplossingen in drie stappen. Eerst voorkomen dat de schade groter wordt, dan de oorzaak wegnemen, en pas daarna repareren wat er al misging.
Voorkom dat het probleem groter wordt.
Nog geen voorstel in deze stap. Doe een voorstel
Repareer de schade en pas je aan.
Nog geen voorstel in deze stap. Doe een voorstel
Voor dit dossier is nog geen maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) beschikbaar. Burgerplatform weegt maatregelen op brede welvaart: niet alleen geld, maar ook gezondheid, leefomgeving, bestaanszekerheid en de gevolgen voor volgende generaties, volgens de leidraad van CPB en PBL. Heb je cijfers of bronnen? Laat het ons weten.
