PFAS ('forever chemicals') breken niet af in de natuur. Het Ministerie van IenW telt inmiddels circa 4.000 locaties die mogelijk PFAS-verontreinigd zijn, waarvan slechts 57 officieel bevestigd als 'aandachtslocatie' en sanering pas gestart op 8 en afgerond op 4 (2026). RIVM's eigen Impact Assessment (2022) erkent expliciet dat een landsdekkend beeld van verontreinigde locaties en de bijbehorende saneringskosten ontbreekt. Bekende saneringskosten (Investico, 2026) bedragen minimaal EUR 68 miljoen op 52 (deels) bekende locaties, met kosten tot boven de EUR 100.000/kg verwijderd PFAS (circa 1000x hoger dan bij kwik/lood-sanering). Drinkwaterbedrijven die afhankelijk zijn van oppervlaktewater (o.a. PWN Mensink) overschrijden de RIVM-risicogrens met een factor 4-7; een Rekenkameronderzoek kwalificeert het toezicht op vervuilende lozingen als 'ontoereikend en zorgwekkend'.
PFAS-emissies zijn decennialang vergund (minimaal 32 huidige vergunningen, AT Osborne 2023) zonder dat de aansprakelijkheid voor toekomstige milieu- en gezondheidsschade bij de vergunninghouder werd belegd. 'Vervuiler betaalt' functioneert in de praktijk zelden: de overheid draagt het grootste deel van de saneringskosten, en private aansprakelijkheid is tot nu toe beperkt tot enkele bekende zaken (Chemours/Dordrecht, Schiphol, Defensielocaties). Toezicht is versnipperd: geen centraal informatiesysteem, bij de helft van de bedrijven worden geen monsters genomen, en een landelijk overzicht van PFAS-lozende bedrijven wordt pas in 2032 verwacht.
Producenten en delen van de datacentersector stellen dat AI-datacentra PFAS nodig hebben voor koeling en dat er geen alternatieven zijn (aanleiding: AD 3-10-2026 over uitbreiding van PFAS-productie door AI-vraag, ChemSec 13-09-2026). Tegelijk duwt de F-gasverordening grote chillers vanaf 2027 naar HFO-koudemiddelen die zelf PFAS zijn en tot TFA afbreken, en stelt ECHA lange vrijstellingen voor two-phase-immersievloeistoffen voor. Daardoor dreigt een lock-in van PFAS in nieuwe datacentra, terwijl PFAS-vrije koeling beschikbaar is.
(1) De claim 'geen alternatief', die voor de niche two-phase immersie opgaat, wordt opgerekt naar alle datacenterkoeling. (2) Klimaatbeleid (F-gasverordening, GWP-grenzen) en chemicalienbeleid (PFAS-restrictie) zijn niet op elkaar afgestemd; lage-GWP-HFO's zijn PFAS. (3) De EU-restrictie komt op zijn vroegst rond 2028, met onbeperkt bijvullen van bestaande installaties en mogelijk 13,5 jaar vrijstelling voor two-phase-vloeistoffen, waardoor de prikkel om nu PFAS-vrij te bouwen ontbreekt. (4) Gebrek aan openbare gegevens over koudemiddelen per datacenter.
PFAS ('forever chemicals') breken niet af in de natuur. Het Ministerie van IenW telt inmiddels circa 4.000 locaties die mogelijk PFAS-verontreinigd zijn, waarvan slechts 57 officieel bevestigd als 'aandachtslocatie' en sanering pas gestart op 8 en afgerond op 4 (2026). RIVM's eigen Impact Assessment (2022) erkent expliciet dat een landsdekkend beeld van verontreinigde locaties en de bijbehorende saneringskosten ontbreekt. Bekende saneringskosten (Investico, 2026) bedragen minimaal EUR 68 miljoen op 52 (deels) bekende locaties, met kosten tot boven de EUR 100.000/kg verwijderd PFAS (circa 1000x hoger dan bij kwik/lood-sanering). Drinkwaterbedrijven die afhankelijk zijn van oppervlaktewater (o.a. PWN Mensink) overschrijden de RIVM-risicogrens met een factor 4-7; een Rekenkameronderzoek kwalificeert het toezicht op vervuilende lozingen als 'ontoereikend en zorgwekkend'.
PFAS-emissies zijn decennialang vergund (minimaal 32 huidige vergunningen, AT Osborne 2023) zonder dat de aansprakelijkheid voor toekomstige milieu- en gezondheidsschade bij de vergunninghouder werd belegd. 'Vervuiler betaalt' functioneert in de praktijk zelden: de overheid draagt het grootste deel van de saneringskosten, en private aansprakelijkheid is tot nu toe beperkt tot enkele bekende zaken (Chemours/Dordrecht, Schiphol, Defensielocaties). Toezicht is versnipperd: geen centraal informatiesysteem, bij de helft van de bedrijven worden geen monsters genomen, en een landelijk overzicht van PFAS-lozende bedrijven wordt pas in 2032 verwacht.
Producenten en delen van de datacentersector stellen dat AI-datacentra PFAS nodig hebben voor koeling en dat er geen alternatieven zijn (aanleiding: AD 3-10-2026 over uitbreiding van PFAS-productie door AI-vraag, ChemSec 13-09-2026). Tegelijk duwt de F-gasverordening grote chillers vanaf 2027 naar HFO-koudemiddelen die zelf PFAS zijn en tot TFA afbreken, en stelt ECHA lange vrijstellingen voor two-phase-immersievloeistoffen voor. Daardoor dreigt een lock-in van PFAS in nieuwe datacentra, terwijl PFAS-vrije koeling beschikbaar is.
(1) De claim 'geen alternatief', die voor de niche two-phase immersie opgaat, wordt opgerekt naar alle datacenterkoeling. (2) Klimaatbeleid (F-gasverordening, GWP-grenzen) en chemicalienbeleid (PFAS-restrictie) zijn niet op elkaar afgestemd; lage-GWP-HFO's zijn PFAS. (3) De EU-restrictie komt op zijn vroegst rond 2028, met onbeperkt bijvullen van bestaande installaties en mogelijk 13,5 jaar vrijstelling voor two-phase-vloeistoffen, waardoor de prikkel om nu PFAS-vrij te bouwen ontbreekt. (4) Gebrek aan openbare gegevens over koudemiddelen per datacenter.
We ordenen oplossingen in drie stappen. Eerst voorkomen dat de schade groter wordt, dan de oorzaak wegnemen, en pas daarna repareren wat er al misging.
Voorkom dat het probleem groter wordt.
Nog geen voorstel in deze stap. Doe een voorstel
Repareer de schade en pas je aan.
Nog geen voorstel in deze stap. Doe een voorstel
Voor dit dossier is nog geen maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) beschikbaar. Burgerplatform weegt maatregelen op brede welvaart: niet alleen geld, maar ook gezondheid, leefomgeving, bestaanszekerheid en de gevolgen voor volgende generaties, volgens de leidraad van CPB en PBL. Heb je cijfers of bronnen? Laat het ons weten.
