Slechts 47% van de Nederlanders voldoet aan de beweegrichtlijnen (laagopgeleiden 33%, hoogopgeleiden 51%). Inactiviteit veroorzaakt circa 2,3% van de ziektelast, 5.800 sterfgevallen en EUR 2,7 mld zorguitgaven per jaar. Tegelijk vindt 55% van de Nederlanders sport te duur, onder modaal 66%; 57% van de lagere inkomens zou vaker sporten als het gratis was.
Sport is geen wettelijke taak: gemeenten besteden netto circa EUR 1,1 mld per jaar, maar zonder zorgplicht of minimumnorm, waardoor sport bij bezuinigingen kwetsbaar is. Toegang voor lage inkomens loopt via een lappendeken van gemeentelijke regelingen en liefdadigheid (Jeugdfonds, 88.204 kinderen in 2025) met aanvraagdrempels en stigma, in plaats van via tarieven naar draagkracht (voorverdelen).
Effecten van de situatie zonder nieuw beleid, in € miljoen per jaar met 1 decimaal. Negatief is een nadelig effect. Lage impact is de grens die het dichtst bij 0 ligt, hoge impact de grens die het verst van 0 ligt, voor positieve en negatieve effecten. Financiële effecten zijn begrotingsuitgaven, begrotingsinkomsten en gemiste belastinginkomsten; maatschappelijke effecten zijn welvaartseffecten; risico's staan als jaarlijkse bufferpremie, kans maal schade. Overdrachten en andere bedragen die niet in het saldo tellen staan apart en tellen niet mee in het totaal. Onderaan staat het totaal.
| Effect | Lage impact € mln/jaar | Midden € mln/jaar | Hoge impact € mln/jaar | Hoeveelheid | Bron |
|---|---|---|---|---|---|
| Financiële effecten (begroting en gemiste inkomsten) | |||||
| Begrotingsuitgaven (huidige situatie) | -503,6 | -503,6 | -503,6 | – peiljaar 2027 | dp:1631 src:1625 |
Begrotingsuitgaven huidige situatie, ontwerpbegroting 2027. Hfdst XVI VWS art. 6 Sport en bewegen 503,6 mln, waarvan Sportakkoord 401,6. dp:1631, Bron src:1625. Prijspeil en begrotingsjaar 2027; de bron geeft een puntraming, dus laag, midden en hoog gelijk. Uitgave, dus negatief. | |||||
| Begrotingsinkomsten (huidige situatie) | 10,4 | 10,4 | 10,4 | – peiljaar 2027 | dp:1613 src:1625 |
Begrotingsinkomsten huidige situatie, ontwerpbegroting 2027. Hfdst XVI VWS art. 6 Sport en bewegen, ontvangsten 10,4 mln. dp:1613, Bron src:1625. Prijspeil en begrotingsjaar 2027; de bron geeft een puntraming, dus laag, midden en hoog gelijk. Inkomst, dus positief. | |||||
| Subtotaal financiële effecten | -493,2 | -493,2 | -493,2 | ||
| Maatschappelijke effecten (welvaart) | |||||
| Gezondheidsverlies en sterfte (QALY/VOLY) (eigen schatting) | 11.740,0 | 18.410,0 | 25.098,0 | – peiljaar 2022 | dp:1008 src:194 src:1058 |
Baat gezondheid uit SROI sport en bewegen 2024 (data 2022, prijspeil 2022): 18,41 mld per jaar (levensverwachting, kwaliteit van leven, zorgkosten, blessures). src:1058, src:194, dp:1008, dp:1006, dp:1007. Laag/hoog: Ecorys-bandbreedte (SROI 1,87-3,66) naar rato, schatting. Zorgkosten zitten hierin, dus geen aparte rij Zorguitgaven (geen dubbeltelling). Memopost (niet in totaal): gemiddelde waarde van alle sport en beweging t.o.v. niet bewegen, niet toe te rekenen aan de rijksuitgave van 503,6 mln; totale kosten in de SROI 10,5 mld (dp:1002). Concept. | |||||
| Bredere economische effecten (eigen schatting) | 3.998,0 | 6.270,0 | 8.548,0 | – peiljaar 2022 | dp:1008 src:194 src:1058 |
Baat arbeid uit SROI sport en bewegen 2024 (data 2022, prijspeil 2022): 6,27 mld per jaar (minder ziekteverzuim, hogere arbeidsproductiviteit). src:1058, src:194, dp:1008. Laag/hoog naar rato van SROI-bandbreedte 1,87-3,66, schatting. Geen banen of omzet. Risico op overlap met de QALY-waarde in de gezondheidsrij. Memopost, niet in totaal (gemiddelde, geen marginale baat). Concept. | |||||
| Sociale baten (veiligheid, onderwijs) (eigen schatting) | 835,0 | 1.310,0 | 1.786,0 | – peiljaar 2022 | dp:1008 src:194 src:1058 |
Baat sociaal uit SROI sport en bewegen 2024 (data 2022, prijspeil 2022): 1,31 mld per jaar (minder criminaliteit, betere leerprestaties). src:1058, src:194, dp:1008. Laag/hoog naar rato van SROI-bandbreedte, schatting. Plezier, welzijn en sociaal kapitaal zijn in de SROI niet gemonetariseerd (PM). Vrijwilligerswerk (3,13 mld, dp:1005) staat in de SROI aan kosten- en batenkant en is hier weggelaten. Memopost, niet in totaal. Concept. | |||||
| Gezondheidsverlies en sterfte (QALY/VOLY) (eigen schatting) | 356,7 | 595,4 | 880,0 | – peiljaar 2027 | dp:1779 src:1058 |
(schatting, concept) Aan de rijksuitgave toegerekende gezondheidsbaat, prijspeil 2027: 503,6 mln (dp:1631) x ratio 1,00/1,67/2,47 (dp:1779) x aandeel gezondheid 70,8% van de SROI-baten. Landelijk: 18,41 mld (2022), ca. 21,65 mld in prijzen 2027 (CPI dp:1780), memo ae:95. src:1058. | |||||
| Bredere economische effecten (eigen schatting) | 121,5 | 202,8 | 299,7 | – peiljaar 2027 | dp:1779 src:1058 |
(schatting, concept) Aan de rijksuitgave toegerekende arbeidsbaat (verzuim, productiviteit), prijspeil 2027: 503,6 mln x ratio 1,00/1,67/2,47 (dp:1779) x aandeel 24,1%. Landelijk: 6,27 mld (2022), ca. 7,37 mld in prijzen 2027 (dp:1780), memo ae:96. Mogelijke overlap met QALY-waarde. src:1058. | |||||
| Sociale baten (veiligheid, onderwijs) (eigen schatting) | 25,4 | 42,3 | 62,6 | – peiljaar 2027 | dp:1779 src:1058 |
(schatting, concept) Aan de rijksuitgave toegerekende sociale baat (criminaliteit, leerprestaties), prijspeil 2027: 503,6 mln x ratio 1,00/1,67/2,47 (dp:1779) x aandeel 5,0%. Landelijk: 1,31 mld (2022), ca. 1,54 mld in prijzen 2027 (dp:1780), memo ae:97. src:1058. | |||||
| Subtotaal maatschappelijke effecten | 17.076,6 | 26.830,5 | 36.674,3 | ||
| Totaal effect huidig beleid | 16.583,4 | 26.337,3 | 36.181,1 | financiële effecten + maatschappelijke effecten + risico's | |
| waarvan eigen schatting: 17.076,6 / 26.830,5 / 36.674,3 € mln per jaar (lage impact / midden / hoge impact) | |||||
Open data: help mee. Zie je een fout, een betere bron of een ontbrekend cijfer in deze analyse? Stel een correctie of aanvulling voor. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd; elke wijziging wordt gelogd.
Correctie of aanvulling voorstellenSport als publiek goed (subject 110). Nulmeting: 47% voldoet aan beweegrichtlijnen; inactiviteit ~5800 doden/jr en EUR 2,7 mld zorg (src:91). Drempel: 55%/66% vindt sport te duur (src:90). SROI 2,76: kosten EUR 10,54 mld (publiek 2,59 + privaat 4,82 + vrijwilligers 3,13), opbrengsten EUR 29,12 mld (gezondheid 18,41 + arbeid 6,27 + sociaal 1,31 + vrijwilligers 3,13) — src:194/infographic; methodiekrapport op aanvraag. RIVM 2022 (src:88): bij 75% voldoen in 2040 +19000 levensjaren; zorg netto cumulatief -EUR 312 mln; baten vooral gezondheid/welzijn. Action 76 MKBA: (1) Sportpas bruto 100% = 4.406.806 x EUR 240 = EUR 1.058 mln (CBS 2026 src:189); Waadhoeke-proxy benutting 16,6-29,9% → EUR 176-316 mln (src:190, bi 70-71, pe 73). (2) Geen gemeten landelijk deeleffect; VWS-pilot resultaten juli 2027 (src:191, gap dp:241). (3) Geen euro/extra sporter; illustratief 19000 LY x ZIN 20-80k = EUR 380-1520 mln in 2040 (src:88+src:193, dp:240) — scenario, geen interventie-MKBA. (4) SROI-opbouw via infographic (src:194); volledig Rebel/Mulier-rapport gap. (5) Contouren Sportwet 24-6-2026 (src:192): geen zorgplicht/normen/extra middelen; zwembadzorgplicht afgewezen EUR 400-500 mln (bi 74). pol:131/pol:133 pe op 0 (gaps).
UPDATE scientist 27-9-2026 (Action 188): (6) De nieuwe bevindingen maken de baten van de sportpas niet zekerder. Waadhoeke (VWS-pilot) t/m apr 2026: 1.785 van ca. 6.300 jongeren verzilverd (28,4%); 215 vooraf inactieven geactiveerd = 12,0% van gebruikers en ca. 3,4% van de doelgroep; ca. EUR 1.337 besteed tegoed per geactiveerde inactieve (eigen berekening, excl. uitvoeringskosten); ca. 88% van de gebruikers was al actief (deadweight); geen meting van terugval en geen controlegroep (dp:451, src:359). Active Kids (NSW): bij gebruikers 4,0 -> 4,9 dagen/week voldoen aan de beweegnorm na 6 maanden, zonder controlegroep (dp:452, src:362), maar geen stijging op bevolkingsniveau 2017-2022 (32,6% -> 27,9%; dp:453, src:363). Canada CFTC: 64% van de bevindingen geen en 29% beperkt effect, vooral niet bij lage inkomens (dp:454, src:364). src:362-364 zijn academisch, niet-officieel. (7) Datakwaliteit: volgens de gemeente (memo 22-9-2025, src:360) bevatten de januari-2025-cijfers (29,9% activatie, 94 inactieven; dp:235) een databasefout. dp:235 is gemarkeerd, de waarde is niet gewijzigd. De Waadhoeke-proxy voor pe 73 (-316,23 = 29,9% benutting) steunt op die cijfers; latere cijfers (32,1% t/m jul 2025, 28,4% t/m apr 2026 bij een grotere doelgroep) liggen in dezelfde orde; pe 73 niet aangepast. (8) pol:132, sectorale baat (pe 74): blijft 0. De bronnen meten bruto-activatie bij gebruikers, geen duurzaam of contrafactisch effect. Het kengetal EUR 37.000-74.000 per nieuwe voldoende-beweger (src:219) geldt voor iemand die structureel aan de beweegrichtlijn gaat voldoen; 'vooraf inactief, nu georganiseerd actief' is iets anders, en terugval is niet gemeten. 215 x kengetal zou dus een verzonnen baat zijn. De internationale evaluaties wijzen op weinig of geen effect op bevolkingsniveau. Wachten op de DSP/VWS-evaluatie (juli 2027) en de Waadhoeke-memo's van sep 2026 en feb 2027 (Action 205).
UPDATE scientist 7-10-2026 (SROI-toelichting, src:1058, dp:1002-1009): de volledige KCSB-toelichting (jan. 2024) bevestigt de opbouw: 29.125 / 10.538 mln = 2,76 (1,87-3,66), met in de noemer alle kosten (publiek 2.592, privaat 4.815, vrijwilligers 3.131) en in de teller de waarde van voldoen aan de beweegrichtlijn (17.419), een aangenomen opslag voor bewegen onder de richtlijn (8.575, 29% van de baten) en vrijwilligerswerk (3.131, gelijk aan de kosten). MKBA-toets (src:33, regel 13): de 2,76 is een gemiddelde over alle sport en bewegen ten opzichte van 'niet of nauwelijks bewegen', geen effect van een extra euro. Er is geen nulalternatief met de beweging die er ook zonder publieke uitgave is (ongeorganiseerd sporten, fietsen, wandelen; met fiets/wandelkosten 2,38), de verdiscontering is 2,25% in plaats van 2,8%/1,8%, en arbeid (6,27 mld) en bruto zorgkosten overlappen deels met de QALY-waarde (RIVM: netto zorgkosten bijna nul, dp:107). Banen of omzet zijn terecht niet als baat geteld. Gezien de deadweight bij de sportpas (ca. 88%, dp:451) ligt de MKBA-batenkostenverhouding van een concrete extra uitgave naar verwachting ruim onder 2,76. Bedragvelden en effectregels blijven ongewijzigd.
UPDATE scientist 21-10-2026 (baten SROI als effectregels): de SROI-baten (src:1058, src:194, dp:1008) staan nu als drie memoposten bij de effecten, prijspeil en peiljaar 2022: gezondheid 18,41 mld (laag 11,74, hoog 25,10), arbeid 6,27 mld (4,00-8,55) en sociaal 1,31 mld (0,84-1,79), samen 25,99 mld (16,57-35,43). Laag en hoog volgen uit de SROI-bandbreedte 1,87-3,66 naar rato en zijn een schatting. Dubbeltelling: zorgkosten zitten in de gezondheidspost, dus geen aparte zorgregel; vrijwilligerswerk (3,13 mld, dp:1005) staat in de SROI aan beide kanten en is weggelaten; arbeid overlapt mogelijk met de QALY-waarde. De posten tellen niet mee in het totaal (InTotaal 0): het zijn gemiddelde baten van alle sport en bewegen tegenover 10,5 mld totale kosten (dp:1002), niet het effect van de rijksuitgave van 503,6 mln. Plezier, welzijn en sociaal kapitaal blijven PM.
UPDATE scientist 21-10-2026 (toerekening aan rijksbegroting, keuze Harmen): de SROI-baten zijn met een geschatte verhouding aan de rijksuitgave toegerekend (schatting, concept): bruto uitgave art. 6 503,6 mln (dp:1631) x baat per euro 1,00 / 1,67 / 2,47 (dp:1779) = 503,6 / 840,5 / 1.242,3 mln per jaar, prijspeil 2027, verdeeld naar gezondheid 70,8%, arbeid 24,1% en sociaal 5,0% (ae:98-100, in het totaal). Laag 1,00 omdat het rapport (par. 4.1) zegt dat een extra investering niet aantoonbaar 2,76 oplevert; midden is de ondergrens 1,87 en hoog het gemiddelde 2,76, beide zonder vrijwilligersbaat. Het rapport geeft geen marginaal rendement; het Rijk (VWS) draagt 2,3% van de totale kosten (245 van 10.538 mln). Landelijke cijfers blijven als memo (ae:95-97, prijspeil 2022; in prijzen 2027 ca. 30,6 mld met CPI-factor 1,176, dp:1780, src:1109, src:1155). Saldo midden: +347,3 mln (laag +10,4, hoog +749,1).
Per maatregel het welvaartssaldo (vóór overlapcorrectie) en daaronder elke effectregel: bandbreedte, klasse, thema, rekenregel en bron. Overdrachten en begrotingsposten staan erbij, maar tellen niet in het welvaartssaldo.
€ 0 mln per jaar
Nog geen bandbreedte: één schatting
Correctie voorstellen−€ 316,2 mln per jaar
Nog geen bandbreedte: één schatting
Correctie voorstellenUitgaven € 316,2 mln per jaar
nieuw vanaf 2028
Deze effecten hebben nog geen bedrag en tellen niet mee in de bedragen hierboven. Klik door naar de effectregel.
Voor het rampscenario en de omvang van de geldstroom is nog geen bron per bedrag vastgelegd. Hieronder staan de bronnen en datapunten van de hele analyse.