Naar de Kiesklimaat website

Alle analyses
Analyse dossier

Sport als publiek goed: te weinig bewegen, te duur voor lage inkomens

Datakwaliteit DAandeel met bron: nog niet doorgerekendPM-posten: nog geen pakket doorgerekendZwakste betrouwbaarheidsklasse: nog niet vastgesteldConcept: nog niet goedgekeurd

Slechts 47% van de Nederlanders voldoet aan de beweegrichtlijnen (laagopgeleiden 33%, hoogopgeleiden 51%). Inactiviteit veroorzaakt circa 2,3% van de ziektelast, 5.800 sterfgevallen en EUR 2,7 mld zorguitgaven per jaar. Tegelijk vindt 55% van de Nederlanders sport te duur, onder modaal 66%; 57% van de lagere inkomens zou vaker sporten als het gratis was.

Grondoorzaak

Sport is geen wettelijke taak: gemeenten besteden netto circa EUR 1,1 mld per jaar, maar zonder zorgplicht of minimumnorm, waardoor sport bij bezuinigingen kwetsbaar is. Toegang voor lage inkomens loopt via een lappendeken van gemeentelijke regelingen en liefdadigheid (Jeugdfonds, 88.204 kinderen in 2025) met aanvraagdrempels en stigma, in plaats van via tarieven naar draagkracht (voorverdelen).

Sociale schade
7 /10
Complexiteit
7 /10
Escalatierisico
5 /10

Bedragen per jaar

Bandbreedte: we maken onzekerheid zichtbaar. Je ziet steeds de laagste en de hoogste onderbouwde schatting. De balk toont die bandbreedte; het streepje is de middenwaarde, als die bekend is. Klik op een bedrag om te zien waar het vandaan komt.

Datakwaliteit DAandeel met bron: nog niet doorgerekendPM-posten: nog geen pakket doorgerekendZwakste betrouwbaarheidsklasse: nog niet vastgesteldConcept: nog niet goedgekeurd
Wat betekenen deze labels?

Deze databank is een open project: iedereen kan de cijfers controleren en verbeteren. Daarom laten we bij elk cijfer zien hoe sterk het onderbouwd is.

Datakwaliteit A t/m D (analyse)
Samenvattend oordeel over de doorrekening van een analyse. Het weegt mee hoeveel van het berekende welvaartseffect op een bron of kengetal rust, hoeveel posten nog PM zijn en de zwakste betrouwbaarheidsklasse van de onderdelen die zwaar meetellen. A is het sterkst onderbouwd; D betekent zwak onderbouwd of nog niet doorgerekend.
Aandeel met bron
Welk deel van het berekende welvaartseffect (in euro’s) rust op een vastgelegde bron of kengetal.
PM-post
Post pro memorie: een effect waarvan we weten dat het bestaat, maar dat nog niet in euro’s is uitgedrukt. Hoe meer PM-posten, hoe onvollediger het totaal.
Betrouwbaarheidsklasse
Onderbouwd: bedragen en kernclaims zijn herleidbaar tot een officiële of wetenschappelijke bron. Te herzien: de ordegrootte is plausibel, maar de bron is verouderd, onvolledig of niet specifiek. Niet extern gebruiken: nog niet onderbouwd of afwijkend van officiële cijfers. Bij een analyse tonen we de zwakste klasse van de onderdelen.
Bronlabels
Origineel gecontroleerd: we hebben het oorspronkelijke document zelf gelezen. Gecontroleerd door ander teamlid: een ander lid van het team las het origineel; wij namen de inhoud over. Secundair: alleen gezien via een samenvatting, zoekresultaat of andere bron, het origineel is niet ingezien. Nog niet geverifieerd: de bron is vastgelegd maar nog niet gecontroleerd. Klik op een label voor de toelichting.
Betrouwbaarheid van een datapunt
Score die de analist bij het vastleggen geeft: hoog (80 of meer van 100), middel (50 tot 80) of laag. Enkele oudere datapunten zijn op een schaal van 10 gescoord; die tonen we als x/10. Zonder score staat er ‘nog niet beoordeeld’.
Internationaal cijfer
Het cijfer komt uit een buitenlandse of mondiale bron en is niet specifiek voor Nederland. Gebruik het als orde van grootte, niet als Nederlandse waarde.
Eigen afleiding
Het cijfer staat niet letterlijk in een bron, maar is door ons berekend uit een of meer bronnen. De berekening staat in de toelichting.
Concept
Nog niet goedgekeurd of nog in bewerking. Tekst, effecten en bedragen kunnen nog veranderen.

Correctie of aanvulling voorstellen: met de knop stuur je een e-mail met het record en de pagina al ingevuld. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd, en elke wijziging wordt gelogd.

Schade huidig beleidper jaar
nog niet becijferdAanvulling voorstellen
Brede welvaartseffectenpakket, netto per jaar na overlapcorrectie
nog niet becijferdAanvulling voorstellen

Omvang geldstroom (indicatief)

Geen MKBA-uitkomst. Dit is de grootte van de geldstroom waar deze analyse over gaat, niet de schade of het welvaartseffect.

Geldstroomindicatief
€ 175,6 mln – € 1,1 mldCorrectie voorstellen

Open data: help mee. Zie je een fout, een betere bron of een ontbrekend cijfer in deze analyse? Stel een correctie of aanvulling voor. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd; elke wijziging wordt gelogd.

Correctie of aanvulling voorstellen
Video / media

Analyse

Sport als publiek goed (subject 110). Nulmeting: 47% voldoet aan beweegrichtlijnen; inactiviteit ~5800 doden/jr en EUR 2,7 mld zorg (sources 91). Drempel: 55%/66% vindt sport te duur (source 90). SROI 2,76: kosten EUR 10,54 mld (publiek 2,59 + privaat 4,82 + vrijwilligers 3,13), opbrengsten EUR 29,12 mld (gezondheid 18,41 + arbeid 6,27 + sociaal 1,31 + vrijwilligers 3,13) — source 194/infographic; methodiekrapport op aanvraag. RIVM 2022 (source 88): bij 75% voldoen in 2040 +19000 levensjaren; zorg netto cumulatief -EUR 312 mln; baten vooral gezondheid/welzijn. Action 76 MKBA: (1) Sportpas bruto 100% = 4.406.806 x EUR 240 = EUR 1.058 mln (CBS 2026 source 189); Waadhoeke-proxy benutting 16,6-29,9% → EUR 176-316 mln (source 190, bi 70-71, pe 73). (2) Geen gemeten landelijk deeleffect; VWS-pilot resultaten juli 2027 (source 191, gap dp 241). (3) Geen euro/extra sporter; illustratief 19000 LY x ZIN 20-80k = EUR 380-1520 mln in 2040 (sources 88+193, dp 240) — scenario, geen interventie-MKBA. (4) SROI-opbouw via infographic (source 194); volledig Rebel/Mulier-rapport gap. (5) Contouren Sportwet 24-6-2026 (source 192): geen zorgplicht/normen/extra middelen; zwembadzorgplicht afgewezen EUR 400-500 mln (bi 74). Policy 131/133 pe op 0 (gaps). UPDATE scientist 27-9-2026 (Action 188): (6) De nieuwe bevindingen maken de baten van de sportpas niet zekerder. Waadhoeke (VWS-pilot) t/m apr 2026: 1.785 van ca. 6.300 jongeren verzilverd (28,4%); 215 vooraf inactieven geactiveerd = 12,0% van gebruikers en ca. 3,4% van de doelgroep; ca. EUR 1.337 besteed tegoed per geactiveerde inactieve (eigen berekening, excl. uitvoeringskosten); ca. 88% van de gebruikers was al actief (deadweight); geen meting van terugval en geen controlegroep (dp 451, source 359). Active Kids (NSW): bij gebruikers 4,0 -> 4,9 dagen/week voldoen aan de beweegnorm na 6 maanden, zonder controlegroep (dp 452, source 362), maar geen stijging op bevolkingsniveau 2017-2022 (32,6% -> 27,9%; dp 453, source 363). Canada CFTC: 64% van de bevindingen geen en 29% beperkt effect, vooral niet bij lage inkomens (dp 454, source 364). Sources 362-364 zijn academisch, niet-officieel. (7) Datakwaliteit: volgens de gemeente (memo 22-9-2025, source 360) bevatten de januari-2025-cijfers (29,9% activatie, 94 inactieven; dp 235) een databasefout. dp 235 is gemarkeerd, de waarde is niet gewijzigd. De Waadhoeke-proxy voor pe 73 (-316,23 = 29,9% benutting) steunt op die cijfers; latere cijfers (32,1% t/m jul 2025, 28,4% t/m apr 2026 bij een grotere doelgroep) liggen in dezelfde orde; pe 73 niet aangepast. (8) Policy 132, sectorale baat (pe 74): blijft 0. De bronnen meten bruto-activatie bij gebruikers, geen duurzaam of contrafactisch effect. Het kengetal EUR 37.000-74.000 per nieuwe voldoende-beweger (source 219) geldt voor iemand die structureel aan de beweegrichtlijn gaat voldoen; 'vooraf inactief, nu georganiseerd actief' is iets anders, en terugval is niet gemeten. 215 x kengetal zou dus een verzonnen baat zijn. De internationale evaluaties wijzen op weinig of geen effect op bevolkingsniveau. Wachten op de DSP/VWS-evaluatie (juli 2027) en de Waadhoeke-memo's van sep 2026 en feb 2027 (Action 205). UPDATE scientist 7-10-2026 (SROI-toelichting, source 1058, dp 1002-1009): de volledige KCSB-toelichting (jan. 2024) bevestigt de opbouw: 29.125 / 10.538 mln = 2,76 (1,87-3,66), met in de noemer alle kosten (publiek 2.592, privaat 4.815, vrijwilligers 3.131) en in de teller de waarde van voldoen aan de beweegrichtlijn (17.419), een aangenomen opslag voor bewegen onder de richtlijn (8.575, 29% van de baten) en vrijwilligerswerk (3.131, gelijk aan de kosten). MKBA-toets (source 33, regel 13): de 2,76 is een gemiddelde over alle sport en bewegen ten opzichte van 'niet of nauwelijks bewegen', geen effect van een extra euro. Er is geen nulalternatief met de beweging die er ook zonder publieke uitgave is (ongeorganiseerd sporten, fietsen, wandelen; met fiets/wandelkosten 2,38), de verdiscontering is 2,25% in plaats van 2,8%/1,8%, en arbeid (6,27 mld) en bruto zorgkosten overlappen deels met de QALY-waarde (RIVM: netto zorgkosten bijna nul, dp 107). Banen of omzet zijn terecht niet als baat geteld. Gezien de deadweight bij de sportpas (ca. 88%, dp 451) ligt de MKBA-batenkostenverhouding van een concrete extra uitgave naar verwachting ruim onder 2,76. Bedragvelden en effectregels blijven ongewijzigd.

Herkomst van de bedragen

Brede welvaartseffecten per maatregel

Per maatregel het welvaartssaldo (vóór overlapcorrectie) en daaronder elke effectregel: bandbreedte, klasse, thema, rekenregel en bron. Overdrachten en begrotingsposten staan erbij, maar tellen niet in het welvaartssaldo.

PM-posten (nog niet becijferd)

Deze effecten hebben nog geen bedrag en tellen niet mee in de bedragen hierboven. Klik door naar de effectregel.

Bronnen van deze analyse

Voor het rampscenario en de omvang van de geldstroom is nog geen bron per bedrag vastgelegd. Hieronder staan de bronnen en datapunten van de hele analyse.

Bronnen

Datapunten

Onderwerp
13
Terug naar alle analyses