US Atomic Energy Commission, Public domain, via Wikimedia Commons
Kerncentrales zijn niet tegen marktconforme condities te verzekeren
https://www.world-nuclear-news.org/
Exploitanten van kerncentrales zijn wettelijk slechts aansprakelijk tot ca. EUR 1,2 mld per kernongeval; met staat en verdragspartners samen is ca. EUR 3,2 mld geregeld. Een zwaar ongeval kost honderden tot duizenden miljarden (Fukushima EUR 385-540 mld). Het restrisico ligt bij slachtoffers en belastingbetaler, zodat exploitanten en investeerders geen volledige afweging van kosten en baten maken.
Kernongevallen zijn praktisch onverzekerbaar (te klein risicocollectief, extreme maximale schade, onzekere kansen). In plaats van dat te erkennen als kostenpost, heeft de wetgever (WAKO, verdragen van Parijs en Brussel) de aansprakelijkheid gekanaliseerd naar de exploitant en afgetopt. Dit is een impliciete subsidie die in geen enkele begroting zichtbaar is en die de investeringsbeslissing structureel scheeftrekt ten gunste van kernenergie.
Nederland plant twee (mogelijk vier) nieuwe grote kerncentrales, bedrijfsduurverlenging van Borssele na 2033, en een SMR-programma. Officiele investeringsindicatie voor twee centrales: EUR 20-30 mld excl. financieringslasten; Klimaatfonds-reservering ca. EUR 14 mld is onvoldoende. Marktconsultatie (KPMG e.a.) toont dat private partijen zonder GSP/CfD/publiek kapitaal niet bouwen. LCOE: KPMG (GSP 2025, 2x1.650 MW, capex 30 mld) 81 EUR2025/MWh bij volledig publieke financiering zonder rente tijdens de bouw, 88-98 met private componenten, 134 bij 10 mld overschrijding + 5 jaar vertraging + bouwinflatie; merchant (W+B 2022) 114; NEA 2025 near-term 95-168 USD/MWh. Marktprijs: day-ahead 2025 87 EUR/MWh (CBS), PBL-raming 2030 73 (48-105), forwards 2027-2033 ca. 74 (TNO). Afgeschreven Borssele is wel winstgevend (EPZ netto EUR 3-7 mln/jr); dat zegt niets over nieuwbouw-IRR.
Kernnieuwbouw is geen merchant-businesscase: alleen bij volledig publieke, goedkope financiering nadert de LCOE (81) de verwachte marktprijs (73-75 EUR/MWh); met private financiering of kostenoverschrijding ligt ze er ruim boven (98-134; merchant 114). De betaalbaarheid hangt dus aan de Staat die kapitaal- en bouwrisico draagt. Borssele-LTO en SMR's delen dezelfde governance- en risicovragen (eigendom Staat 70% EPZ, WAKO-plafond, ANVS). Zonder geintegreerde MKBA (LCOE, systeemkosten TNO R11293, aansprakelijkheid, eigendom) dreigt asymmetrische verdeling van risico (publiek) en rendement (deels privaat).
Exploitanten van kerncentrales zijn wettelijk slechts aansprakelijk tot ca. EUR 1,2 mld per kernongeval; met staat en verdragspartners samen is ca. EUR 3,2 mld geregeld. Een zwaar ongeval kost honderden tot duizenden miljarden (Fukushima EUR 385-540 mld). Het restrisico ligt bij slachtoffers en belastingbetaler, zodat exploitanten en investeerders geen volledige afweging van kosten en baten maken.
Kernongevallen zijn praktisch onverzekerbaar (te klein risicocollectief, extreme maximale schade, onzekere kansen). In plaats van dat te erkennen als kostenpost, heeft de wetgever (WAKO, verdragen van Parijs en Brussel) de aansprakelijkheid gekanaliseerd naar de exploitant en afgetopt. Dit is een impliciete subsidie die in geen enkele begroting zichtbaar is en die de investeringsbeslissing structureel scheeftrekt ten gunste van kernenergie.
Nederland plant twee (mogelijk vier) nieuwe grote kerncentrales, bedrijfsduurverlenging van Borssele na 2033, en een SMR-programma. Officiele investeringsindicatie voor twee centrales: EUR 20-30 mld excl. financieringslasten; Klimaatfonds-reservering ca. EUR 14 mld is onvoldoende. Marktconsultatie (KPMG e.a.) toont dat private partijen zonder GSP/CfD/publiek kapitaal niet bouwen. LCOE: KPMG (GSP 2025, 2x1.650 MW, capex 30 mld) 81 EUR2025/MWh bij volledig publieke financiering zonder rente tijdens de bouw, 88-98 met private componenten, 134 bij 10 mld overschrijding + 5 jaar vertraging + bouwinflatie; merchant (W+B 2022) 114; NEA 2025 near-term 95-168 USD/MWh. Marktprijs: day-ahead 2025 87 EUR/MWh (CBS), PBL-raming 2030 73 (48-105), forwards 2027-2033 ca. 74 (TNO). Afgeschreven Borssele is wel winstgevend (EPZ netto EUR 3-7 mln/jr); dat zegt niets over nieuwbouw-IRR.
Kernnieuwbouw is geen merchant-businesscase: alleen bij volledig publieke, goedkope financiering nadert de LCOE (81) de verwachte marktprijs (73-75 EUR/MWh); met private financiering of kostenoverschrijding ligt ze er ruim boven (98-134; merchant 114). De betaalbaarheid hangt dus aan de Staat die kapitaal- en bouwrisico draagt. Borssele-LTO en SMR's delen dezelfde governance- en risicovragen (eigendom Staat 70% EPZ, WAKO-plafond, ANVS). Zonder geintegreerde MKBA (LCOE, systeemkosten TNO R11293, aansprakelijkheid, eigendom) dreigt asymmetrische verdeling van risico (publiek) en rendement (deels privaat).
Kerncentrales zijn niet tegen marktconforme condities te verzekeren. Een duits onderzoek kwam tot de volgende conclusie:
"Werden diese unterschiedlichen Szenarien betrachtet, ergibt sich eine Haftpflichtversicherungsprämie, welche die Kilowattstunde in einer Spanne von rund 0,14 Euro bis 67,30
Euro verteuern würde. Dieser Aufschlag auf den regulären Strompreis müsste über den gesamten Zeitraum des Aufbaus der Deckungssumme gezahlt werden.
Die anschließend zu zahlende reine Risikoprämie wäre hauptsächlich von der angenommenen Eintrittswahrscheinlichkeit, der verbleibenden Restlaufzeit sowie der Anzahl der
im Pool befindlichen versicherten Risiken abhängig.
Praktisch sind nukleare Katastrophenfälle, die im KKW entstehen, nicht versicherbar, was insbesondere in der Kombination aus
Toen Fukushima ontplofte is overwogen de hoofdstad Tokio te ontruimen. Dat was alleen niet haalbaar omdat de halve Japanse bevolking daar woonde. Het zou het einde zijn van het land als zelfstandige natie.
De meeste Nederlanders wonen veel dichterbij de centrales in Belgie. Als daar wat mis gaat, kan het nodig zijn delen van de Benelux te ontruimen. Afhankelijk van de ernst van de ramp en de wind.
Met klimaatverandering groeien de risico's op kernongelukken omdat de centrales daar nooit op zijn ontworpen. tegelijkertijd is in de centrales het afval opgeslagen.
Ja21 heeft recent een rapport laten maken dat zou illustreren dat kernenergie goedkoper zou zijn. Er zijn echter veronderstellingen over de rol van de overheid die risico's moet overnemen.
Willen uiteindelijk dat risico voor ongevallen en verantwoordelijkheid voor het afval ten laste komt van gemeenschap. Daarnaast garanties voor een minimale prijs om rendabel te kunnen exploiteren. Dat is ook wel nodig om al het onderhoud, controles etc te kunnen doen. Anders zakt de zaak door de hoeven en gaat de exploitant failliet.
Er zal ook een depot moeten worden gestort voor de afvalfase en voor het dekken van kosten van ongevallen. Als er geen winstgevendheid meer is kan de exploitant immers kiezen voor een faillisement en daarmee 'verdwijnen' als verantwoordelijke partij.
We ordenen oplossingen in drie stappen. Eerst voorkomen dat de schade groter wordt, dan de oorzaak wegnemen, en pas daarna repareren wat er al misging.
Voorkom dat het probleem groter wordt.
Nog geen voorstel in deze stap. Doe een voorstel
Repareer de schade en pas je aan.
Nog geen voorstel in deze stap. Doe een voorstel
Voor dit dossier is nog geen maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) beschikbaar. Burgerplatform weegt maatregelen op brede welvaart: niet alleen geld, maar ook gezondheid, leefomgeving, bestaanszekerheid en de gevolgen voor volgende generaties, volgens de leidraad van CPB en PBL. Heb je cijfers of bronnen? Laat het ons weten.
