Het kabinet stuurde op Prinsjesdag het Meerjarenprogramma 2027 van het Klimaat- en energiefonds (voorheen Klimaatfonds) naar het parlement. Daarin staat dat nog 13,2 miljard euro niet bestemd is. Daarvan valt 13 miljard onder het perceel kernenergie. Buiten kernenergie resteert voor de komende rondes “voor alle sectoren gezamenlijk nog € 165,6 mln.”, schrijft het kabinet. Het meldt ook dat er “een aantal maal significante bedragen uit het fonds zijn afgeroomd” voor andere begrotingsproblemen.

Wat het PBL zegt

Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) bekeek in een quickscan, die met het meerjarenprogramma is meegestuurd, 36 van de 99 ingediende voorstellen. De voorstellen buiten kernenergie claimen samen 10,5 tot 13,5 miljard euro, een veelvoud van wat vrij is. Voor energie-infrastructuur ging het om 3,5 tot 6,5 miljard euro, voor vroege opschaling van technieken als elektrolyse om 4,2 miljard, tegenover 228 miljoen euro vrije ruimte. “Als gevolg van de budgettaire krapte zijn er een aantal ingediende voorstellen afgewezen, terwijl ze van belang zijn voor klimaatneutraliteit in 2050”, schrijft het PBL. Het ziet het risico dat de verdeling “minder evenwichtig” wordt. Wel krijgt een taskforce 15 miljoen euro om middenspanningsprojecten 12 tot 18 maanden sneller te maken; door netcongestie loopt ook het aansluiten van nieuwe zonneparken vertraging op.

Over kernenergie zelf schat het PBL dat de gereserveerde 14 miljard euro “mogelijk voldoende kan zijn voor 2 kerncentrales, maar niet voor 4”. Het kabinet wil er vier. TNO, dat voor hetzelfde programma naar brede welvaart keek, vindt dat de voorstellen voor kernenergie “onvoldoende” ingaan op de bijdrage van afzonderlijke maatregelen aan brede welvaart.

Burgerplatform: vergelijk de potjes met elkaar

Stop eerst met verdelen per perceel zonder onderlinge vergelijking. Vrijwel al het vrije geld ligt nu vast in één perceel, voorstellen voor netten en opschaling vallen af, en het fonds is al meermaals afgeroomd voor andere gaten. Of kernenergie verstandig is, is hier niet de vraag. De vraag is of elke euro terechtkomt waar hij per bespaarde ton CO2 en voor brede welvaart het meeste oplevert. Dat is nu niet te zien.

De bron: leg alle opties naast elkaar in één maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA): kerncentrales, netten, opslag, besparing, zon en wind. Met kosten per ton CO2, maar ook met effecten op energierekening, netcongestie, gezondheid, afval en toekomstige generaties. Met het Fonds Brede Welvaart kan geld dan over de grenzen van percelen en ministeries heen naar wat het meeste oplevert (zie CPB over de investeringsinstelling en Niet het geld ontbreekt, maar de keuzes). Pas dan herstel: netten, opslag en schone opwek op tijd klaar, met een afweging die burgers kunnen volgen (zie ook Kabinet wil bouw kerncentrales zelf betalen en De kloof wordt groter).

Bron: Solar Magazine, ‘Planbureau slaat alarm: kernenergie pakt nagenoeg heel het Klimaatfonds’ (17 september 2026); PBL, ‘Reflectie op voorstellen voor de inzet van middelen uit het Klimaatfonds in het MJP 2027’ (27 maart 2026); Meerjarenprogramma Klimaat- en energiefonds 2027 (15 september 2026), met reflectie van TNO. Foto: A.Nagel, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons.