De Nederlandse Living Planet Index (LPI), berekend door het CBS op basis van het Netwerk Ecologische Monitoring, laat een gemengd beeld zien: landelijk is de index sinds 1990 met 13% toegenomen, maar dat herstel is zeer ongelijk verdeeld. Zoetwaterdieren namen met bijna 60% toe, terwijl dierpopulaties in open natuurgebieden, agrarisch gebied en vennen/hoogvenen juist zijn afgenomen (vennen/hoogveen sinds 2010 bijna gehalveerd).
De toename in zoetwater volgt op verbeterde waterkwaliteit (Kaderrichtlijn Water-maatregelen, minder lozingen). De achteruitgang op het land hangt samen met landbouwintensivering, stikstofdepositie en versnippering van leefgebieden - factoren die niet zijn weggenomen ondanks decennia van natuurbeleid. Een landelijk gemiddelde van +13% verhult dus zowel een succes (water) als een aanhoudend probleem (land) - een gemiddelde dat als geheel te positief oogt voor beleidsdoeleinden.
Effecten van de situatie zonder nieuw beleid, in € miljoen per jaar met 1 decimaal. Negatief is een nadelig effect. Lage impact is de grens die het dichtst bij 0 ligt, hoge impact de grens die het verst van 0 ligt, voor positieve en negatieve effecten. Financiële effecten zijn begrotingsuitgaven, begrotingsinkomsten en gemiste belastinginkomsten; maatschappelijke effecten zijn welvaartseffecten; risico's staan als jaarlijkse bufferpremie, kans maal schade. Overdrachten en andere bedragen die niet in het saldo tellen staan apart en tellen niet mee in het totaal. Onderaan staat het totaal.
| Effect | Lage impact € mln/jaar | Midden € mln/jaar | Hoge impact € mln/jaar | Hoeveelheid | Bron |
|---|---|---|---|---|---|
| Financiële effecten (begroting en gemiste inkomsten) | |||||
| Begrotingsuitgaven (huidige situatie) | -1.286,3 | -1.286,3 | -1.286,3 | – peiljaar 2027 | dp:1614 src:1625 |
Begrotingsuitgaven huidige situatie, ontwerpbegroting 2027. Hfdst XIV LVVN art. 22 onderdeel Natuur en biodiversiteit 743,2 mln; Hfdst J Deltafonds art. 7 Investeren in waterkwaliteit 516,9 mln; Hfdst XII IenW art. 11 onderdeel Waterkwaliteit 26,1 mln. Natuurherstel uit het Stikstoffonds art. 25 telt bij analyse 51. dp:1614, Bron src:1625. Prijspeil en begrotingsjaar 2027; de bron geeft een puntraming, dus laag, midden en hoog gelijk. Uitgave, dus negatief. | |||||
| Begrotingsinkomsten (huidige situatie) | 23,9 | 23,9 | 23,9 | – peiljaar 2027 | dp:1615 src:1625 |
Begrotingsinkomsten huidige situatie, ontwerpbegroting 2027. Hfdst XIV LVVN art. 22 Natuur en biodiversiteit ontvangsten 20,3 mln; Hfdst J Deltafonds art. 7 ontvangsten 3,6 mln. dp:1615, Bron src:1625. Prijspeil en begrotingsjaar 2027; de bron geeft een puntraming, dus laag, midden en hoog gelijk. Inkomst, dus positief. | |||||
| Subtotaal financiële effecten | -1.262,4 | -1.262,4 | -1.262,4 | ||
| Totaal effect huidig beleid | -1.262,4 | -1.262,4 | -1.262,4 | financiële effecten + maatschappelijke effecten + risico's | |
Open data: help mee. Zie je een fout, een betere bron of een ontbrekend cijfer in deze analyse? Stel een correctie of aanvulling voor. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd; elke wijziging wordt gelogd.
Correctie of aanvulling voorstellenBELEIDSVOLGORDE (RuleId 10, politician 27-09-2026, Action 163). Alle vier opties zijn CONCEPT: het probleem is onderbouwd (LPI, CBS MBW, SEEA), het effect van de maatregelen nog niet (MKBA via Actions 189-193).
(1) STOPMAATREGELEN - de overheid stopt eerst met het zelf vergroten van natuurverlies: pol:176 afbouw biodiversiteitsschadelijke rijksprikkels voor 2030 volgens VN-doel 18 (instrument: wet wijzigen + geldkraan dicht; omvang fossiele subsidies EUR 17,1 mld/jr als deelverzameling, src:5/bi 1/ana:19; inventarisatie WUR 2026-011 nog niet in DB, Action 189); pol:177 landbouwvrijstelling afschaffen met overgangsrecht en opbrengst voorverdelen naar gebiedsfondsen (instrument: fiscale regeling afschaffen; SEO 2024 en budgettair belang nog niet in DB, Action 190). Stop op uitvoeringspraktijk/vergunningen is al belegd in bestaande pol:127 (handhaven is plicht) en 129 (geen vergunning als schild) bij ana:42 - gekoppeld, niet gedupliceerd.
(2) BRONMAATREGELEN: pol:178 Stikstoffonds (bi 49, EUR 20 mld t/m 2035, ana:51) sturen op gemeten emissiereductie per gebied (Actions 191/192). Bestaande bron-policies pesticiden 123 en 146 (ana:40) gelden hier ook.
(3) HERSTEL (pas daarna): pol:179 natuurherstel per leefgebied als wettelijke taak, met LPI per leefgebied en SEEA als sturingsindicatoren (Action 193).
FYSIEKE SAMENHANG (RuleId 8): ruimte/grond (landbouw, natuur, woningbouw concurreren om dezelfde hectares; landvoetafdruk dp:193), water (KRW-herstel zoetwater dp:42, peilbeheer vennen/hoogveen dp:43, fosfaat dp:45), grondstoffen (veevoer, kunstmest, mest; grondstofvoetafdruk dp:195), energie/fossiel (NOx en kunstmest via ana:19). Gekoppelde analyses: 19 (fossiele subsidies), 40 (pesticiden), 42 (handhaving), 51 (stikstoffonds). Mandaat 10 Biosfeer-Integriteit is het integrale mandaat en blijft leidend, omdat het probleem meerdere drukfactoren tegelijk betreft (grondgebruik, vervuiling, klimaat).
INDICATOREN / MKBA-BOUWSTENEN: Deze analyse dient als MKBA-onderbouwing voor natuurlijk-kapitaal/biodiversiteitsindicatoren binnen Burgerplatforms brede-welvaartskader (CBS Monitor Brede Welvaart, LPI, SEEA). Bouwstenen Planetary Happy Index (werktitel): (1) druk/noemer — GFN voetafdruk 6,02 gha/persoon (2022) en biocapaciteit 1,1 gha; CBS landvoetafdruk 0,6 ha, broeikasgasvoetafdruk 12,2 t CO2-eq, grondstofvoetafdruk 28 t per inwoner (2023); (2) teller welzijn — tevredenheid leven 84,9%, vertrouwen mensen ~63%, instituties 60,6% (MBW hier-en-nu 2025); (3) SEEA — GEP 15,1 mld EUR en ecosysteemkapitaal 806 mld EUR (2022). LPI-landelijk +13% sinds 1990 blijft misleidend zonder leefgebied-uitsplitsing.
KADER KUNMING-MONTREAL (RuleId 2, toegevoegd 20-10-2026). Het officiele kader voor deze analyse is het Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework met 23 doelen voor 2030, Bron src:1610. Binnen het brede-welvaartskader valt dit onder het domein levende aarde: flora en fauna en de planetaire grenzen. Bij de start van COP17 in Jerevan, die loopt tot 30-10-2026 (dp:1585), ligt de wereld voor geen van de 23 doelen op koers (dp:1586), Bron src:1609.
Doel 3, 30 procent beschermd: de nationale doelen samen komen op 27,5 procent beschermd land in 2030, tegen 15,7 procent in 2020 (dp:1587), Bron src:1611. Nederland staat op 26 procent van land en binnenwater (dp:1588, dp:1127); de resterende 4 procentpunt is de opgave voor herstelmaatregel pol:179.
Doel 18, schadelijke prikkels met 500 miljard dollar per jaar verminderen, gaat mondiaal het traagst (dp:1590). Finland en Colombia leiden een coalitie om zulke subsidies te schrappen, en ruim 130 bedrijven vragen om hervorming. Doel 18 is het internationale kader voor de stopmaatregelen: pol:176 (afbouw biodiversiteitsschadelijke rijksprikkels), pol:177 (landbouwvrijstelling), pol:217 (fossiele voordelen) en pol:253 (SDE++ voor houtige biomassa).
Doel 19, 200 miljard dollar per jaar aan financiering: gerealiseerd 75 tot 92 miljard dollar per jaar over 2023-2025 volgens de OESO (dp:1589), Bron src:1609; het OESO-rapport zelf is nog niet als bron opgenomen.