Sinds 1967 bezet Israël de Westelijke Jordaanoever, Oost-Jeruzalem en de Gazastrook. Het Internationaal Gerechtshof (IGH) oordeelde op 19-7-2024 dat die voortdurende aanwezigheid onrechtmatig is, dat Israël haar zo snel mogelijk moet beëindigen, nieuwe nederzettingsactiviteit moet staken en kolonisten moet evacueren, en dat alle staten geen hulp of bijstand mogen verlenen bij het in stand houden ervan (src:1059). Na de aanval van Hamas en andere gewapende groepen op 7-10-2023, waarbij in Israël ruim 1.200 mensen omkwamen, volgde een oorlog in Gaza. Volgens het ministerie van Volksgezondheid in Gaza zijn daar tot 30-9-2026 74.032 mensen gedood en 175.142 gewond (via OCHA, niet door de VN geverifieerd; een Lancet-studie wijst op onderregistratie) (src:1063, src:1077). Wereldbank, EU en VN ramen schade en verliezen in Gaza op USD 57,9 mld en de herstelbehoefte op USD 71,4 mld (src:1065). Het IGH legde Israël in de zaak van Zuid-Afrika voorlopige maatregelen op onder het Genocideverdrag (src:1074) en het Internationaal Strafhof vaardigde op 21-11-2024 arrestatiebevelen uit tegen premier Netanyahu en oud-minister Gallant (src:1060). Volgens HRW, Amnesty en B'Tselem is sprake van apartheid, volgens een VN-onderzoekscommissie van genocide in Gaza (src:1064, src:1078-1080); Israël betwist die kwalificaties en een rechterlijk oordeel ten gronde ontbreekt nog. Nederland verbiedt sinds 22-9-2026 handel in goederen uit nederzettingen en stopte de uitvoer van F-35-onderdelen, maar verleent nog individuele vergunningen voor militaire en dual-use goederen (src:1075, src:1061, src:1062); de EU heeft het associatieverdrag niet opgeschort (src:1076). Richting Burgerplatform: Nederland stopt eerst elke bijdrage aan bezetting en oorlog, steunt berechting van verdachten via het Strafhof en kiest voor één democratische staat met gelijke rechten voor iedereen die er woont, joods en Palestijns. Geen gedwongen verplaatsing van welke groep ook en geen regeringswissel van buitenaf (dossier 200).
(1) Bezetting en nederzettingsbeleid sinds 1967, door het IGH onrechtmatig geoordeeld (src:1059). (2) Ongelijke rechten tussen joodse Israëliërs en Palestijnen onder één feitelijk gezag; volgens HRW, Amnesty en B'Tselem apartheid (src:1064, src:1078, src:1079). (3) Geweld tegen burgers door meerdere partijen, waaronder de aanval van 7-10-2023, en straffeloosheid: ICC-arrestatiebevelen worden niet overal uitgevoerd (src:1060). (4) Externe steun die de situatie in stand houdt: wapenleveranties, handel met en investeringen in nederzettingen, EU-handelsvoordelen zonder handhaving van artikel 2 (src:1062, src:1075, src:1076). (5) Vastgelopen vredesproces: de tweestatenoplossing wordt ondergraven door de nederzettingen; Palestijnse verkiezingen zijn sinds 2006 niet gehouden.
Effecten van de situatie zonder nieuw beleid, in € miljoen per jaar met 1 decimaal. Negatief is een nadelig effect. Lage impact is de grens die het dichtst bij 0 ligt, hoge impact de grens die het verst van 0 ligt, voor positieve en negatieve effecten. Financiële effecten zijn begrotingsuitgaven, begrotingsinkomsten en gemiste belastinginkomsten; maatschappelijke effecten zijn welvaartseffecten; risico's staan als jaarlijkse bufferpremie, kans maal schade. Overdrachten en andere bedragen die niet in het saldo tellen staan apart en tellen niet mee in het totaal. Onderaan staat het totaal.
| Effect | Lage impact € mln/jaar | Midden € mln/jaar | Hoge impact € mln/jaar | Hoeveelheid | Bron |
|---|---|---|---|---|---|
| Niet in het saldo (overdrachten en overig) | |||||
| Effect voor buitenland (niet-ingezetenen) (eigen schatting) (telt niet mee) | -96.500,0 | -169.500,0 | -321.100,0 | – peiljaar 2024 | dp:1024 src:1065 src:1109 |
Eigen afleiding: kosten van conflict en bezetting mondiaal circa 96,5 / 169,5 / 321,1 mld euro per jaar, prijspeil 2024. Slachtoffers gewaardeerd met de Nederlandse VOLY 67.900 / 100.300 / 151.100 euro, Bron src:1109, verloren levensjaren per overlijden 30 / 37,5 / 45 als eigen aanname; schade en verliezen Gaza Bron src:1065; overige posten Israel, Westelijke Jordaanoever, Suez en Libanon volgens dp:1024. Valt grotendeels buiten Nederland, daarom effect voor buitenland, niet in het nationale saldo. Overgenomen uit RefDamage. Schade, dus negatief. | |||||
| Subtotaal niet in het saldo (telt niet mee in het totaal) | -96.500,0 | -169.500,0 | -321.100,0 | ||
Open data: help mee. Zie je een fout, een betere bron of een ontbrekend cijfer in deze analyse? Stel een correctie of aanvulling voor. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd; elke wijziging wordt gelogd.
Correctie of aanvulling voorstellenSTATUS: concept-analyse scientist 8-10-2026, in opdracht van Harmen Bos (richting: een democratische staat met gelijke rechten voor iedereen die er woont; eerst Nederlandse stopmaatregelen, regel 10). Afbakening: geen verplaatsing of hervestiging van een bevolkingsgroep; geen van buitenaf afgedwongen regeringswissel (botst met dossier 200, ana:57); wel verantwoording via het Strafhof en machtswisseling via verkiezingen.
KOSTEN VAN CONFLICT EN BEZETTING (RefDamage, rekenbestand /workspace/israel_palestina/calc.py). Methode: per post het gemiddelde per conflictjaar over de meetperiode van de bron; eenmalige schade apart vermeld en alternatief als annuiteit (2,8%, 30 jaar, factor 0,0497; global_parameter disconto_basis). Wisselkoers indicatief 1 EUR = 1,08 USD = 4,0 ILS (nog te verifieren bij ECB). EUR mld per jaar (laag/mid/hoog):
1 Slachtoffers: doden Gaza 74.032 (MoH via OCHA, dp:1010) + Israel 1.674 (dp:1011); hoog x1,41 (Lancet, dp:1012) voor Gaza; x verloren levensjaren 30/37,5/45 (EIGEN AANNAME) x VOLY 67.900/100.300/151.100 (kengetal 37 KG-VOLY-NL-HMP2023, prijspeil 2024: Handboek Milieuprijzen 2023 Tabel 19 EUR2021 57.500/85.000/128.000, src:33, x CBS-CPI 2024/2021 = 1,1805, src:1109; dp:1022; Nederlandse waardering voor ieder mensenleven) / 3 jaar = 51,4/94,9/240,4. Gewonden PM.
2 Gaza fysieke schade en verliezen (RDNA apr 2026, src:1065, dp:1013): mid (35,2+22,7)/2 jaar = USD 29 mld = 26,8; laag verliezen/2 + annuiteit schade = 12,1. Eenmalig: schade USD 35,2 mld; herstelbehoefte USD 71,4 mld over 10 jaar (niet optellen).
3 Humanitaire hulp (Flash Appeal 2026, src:1066, dp:1014): gefinancierd 1,63 / vereist 4,06 mld USD = 1,5/2,6/3,8. Overlapt deels met post 2.
4 Israel: BBP-schade NIS 90 mld 2023-24 (src:970) tot fiscale kosten NIS 350 mld 2023-2026 (src:1068, dp:1017) = 18,0/21,9/26,9. Fiscale kosten deels overdrachten.
5 Westelijke Jordaanoever (UNCTAD, src:1067, dp:1018): krimp 2024 ca. USD 2,1 mld = 1,9; gemiddelde gemiste groei 2000-2024 USD 6,8 mld = 6,3 (ondergrens volgens UNCTAD). Gaza-bbp zit in post 2.
6 Rode Zee: daling Suez-inkomsten Egypte USD 6,26 mld = 5,8 (src:1082, src:1081, dp:1020); toerekening aan het conflict gedeeltelijk; extra scheepvaartkosten PM.
7 Libanon (RDNA, src:1069, dp:1019): verliezen 7,2 resp. schade+verliezen 14 mld USD over 14 maanden = 5,7/11,1/11,1.
Energie (World Bank-scenario's, src:1070), Iran (operaties juni 2025 en feb 2026) en Jemen: PM.
TOTAAL mondiaal ca. 96,5/169,5/321,1 (zonder slachtoffers 45,1/74,5/80,7). Historie 8-10-2026: voorstel 88,6/155,0/285,9 (VOLY-bovenwaarde 129.000, EUR2021); daarna 88,6/155,0/284,4 (128.000, EUR2021); nu 96,5/169,5/321,1 na CPI-indexatie van de VOLY naar prijspeil 2024. NL-perspectief: UNRWA 19 + oPt-fonds 16 + extra humanitair 94,2/3 = EUR 35-66 mln per jaar (dp:1025) plus PM.
Vredesdividend: RAND 2015 (src:1071, dp:1021): tweestatenoplossing USD 173 mld in 10 jaar (ca. EUR 16 mld per jaar, prijspeil 2014); terugkeer naar geweld kost Israel USD 250 mld. Een eenstaatsscenario is niet doorgerekend. Vermeden kosten bij vrede: een groot deel van de posten hierboven.
REFDAMAGE INGEVULD (8-10-2026, besluit Harmen Bos): mondiaal perspectief, levens overal gelijk gewaardeerd met de Nederlandse VOLY (kengetal 37). RefDamage_Annual Min/Mid/Max = -321,1 / -169,5 / -96,5 mld EUR (hoog/mid/laag scenario), Scope welvaart_mkba, SourceId 1065 (RDNA, grootste niet-slachtofferpost; volledige bronlijst in dp:1024: 1063, 1077, 33, 1065, 1066, 1068, 970, 1067, 1082, 1069), DatapointId 1024, prijspeil 2024 (VOLY met CBS-CPI geindexeerd; overige posten nominaal 2023-2026 in USD/ILS, niet apart geindexeerd), peiljaar 2026. Kanttekeningen: analyse heeft LocationId 1 terwijl de schade vrijwel geheel buiten NL valt; verloren levensjaren 30/37,5/45 per overlijden blijft een eigen aanname; wisselkoers indicatief. NL-perspectief apart (niet in RefDamage): EUR 35-66 mln per jaar plus PM (dp:1025).
POLICIES: pol:276-280 stop, pol:281-282 bron, pol:283 reparatie; relaties 96-103. Geen policy_effect: effecten niet met bron te kwantificeren (PM).