Zembla volgde in Het PFAS-spoor de PFAS van chemieconcern DuPont, nu Chemours, van Dordrecht naar Helmond. Daar droogde het bedrijf Custom Powders vanaf 1996 nat teflon voor DuPont. Volgens interne DuPont-documenten in handen van Zembla en oud-medewerkers verdween het afvalwater met PFOA zeker vijftien jaar rechtstreeks in het riool, en wist DuPont daar zeker sinds 2011 van. Het gaat volgens Zembla om duizenden kilo’s PFOA, een stof die het kankeragentschap IARC als kankerverwekkend voor mensen indeelt.

Wat Zembla liet zien

De veiligheidsbladen die DuPont meeleverde noemden alleen PTFE, niet de PFOA in het water. Een arbeidshygiënist namens DuPont vertelde de medewerkers in 2007 dat er geen bekende negatieve gezondheidseffecten waren. Op dezelfde dag liet DuPont hun bloed onderzoeken. Het kabinet noemt in antwoorden aan de Kamer de gemelde waarden tot ruim 6.200 microgram PFOA per liter veel hoger dan het niveau waaronder de Europese voedselautoriteit EFSA geen effecten verwacht. Ook bevestigt het kabinet dat een rioolwaterzuivering PFAS er nauwelijks uithaalt. In een steekproef van Zembla zaten vier van zes eieren van hobbykippen boven de Europese grens. Het RIVM adviseert sinds april 2025 in heel Nederland geen eieren van hobbykippen te eten.

Wie betaalt

Custom Powders ging in december 2024 failliet. Helmond verwacht ruim 10 miljoen euro aan saneringskosten; bijna 8,8 miljoen daarvan komt uit een rijksregeling. Het OM start geen onderzoek: een failliet bedrijf kan niet worden vervolgd. De curator stelde Chemours aansprakelijk, Chemours betwist dat. Onderzoek van Berenschot voor de gemeenteraad liep vast op vernietigde archieven en spreekt van inspecties die een oppervlakkige indruk maken. Zo betaalt de samenleving de rekening en blijft de vraag naar schuld open.

Stop: geen lozing en geen vergunning in het donker

Stop met het toestaan van lozingen van PFAS op het riool zolang de zuivering ze niet verwijdert. Stop met vergunningen en lichtere regimes voor bedrijven die zeer zorgwekkende stoffen verwerken zonder volledige stofinformatie van de leverancier. En stop met het toelaten van zulke activiteiten zonder financiële zekerheid die een faillissement overleeft. Anders blijft failliet gaan de goedkoopste manier om van een sanering af te komen.

Bron: de producent en de stof

De rechtbank Rotterdam oordeelde in 2023 dat DuPont de vergunningverlener van 1984 tot 1998 onvoldoende inlichtte over de risico’s van PFOA-uitstoot in Dordrecht. Wie een stof levert en de risico’s kent, hoort aansprakelijk te zijn in de hele keten, ook als een loonverwerker het werk doet. Het drogen gebeurt inmiddels bij Chemours in Dordrecht zelf. Het Europese risicocomité van ECHA steunde in maart 2026 een brede beperking van PFAS. Nederland kan zich inzetten voor een zo breed mogelijk verbod en nu al doen wat nationaal kan.

Herstel: mensen en bodem

Herstel betekent sanering, gratis bloedonderzoek en gezondheidszorg voor oud-medewerkers en omwonenden, en kostenverhaal op wie de risico’s kende. Een maatschappelijke kosten-batenanalyse kan laten zien wat PFAS werkelijk kost aan gezondheid, drinkwater en sanering. Een fonds voor brede welvaart kan helpen om herstel te betalen zonder dat de rekening bij burgers blijft liggen. Lees ook waarom ingrijpen aan de bron werkt en waarom de vervuiler de filters moet betalen. Deze zaak kwam aan het licht door onderzoeksjournalistiek. Dat vraagt om een eigen, wettelijk vast budget voor omroep en journalistiek.

Bron: Zembla, ‘Zo werd giftige PFAS jarenlang geloosd in het Nederlandse riool’, YouTube (30 april 2025), uitzending Het PFAS-spoor (27 april 2025); BNNVARA (24 april 2025); Ministerie van IenW, Kamervragen PFAS Custom Powders (18 juni 2025); Openbaar Ministerie (5 februari 2026); Rechtbank Rotterdam, ECLI:NL:RBROT:2023:8987; RIVM; IARC; ECHA; Omroep Brabant; Eindhovens Dagblad. Beeld: Zembla via YouTube.